Ronde 10: “De paradoxale oxymoron”


Vervolgens was het min of meer of de anarchie regeerde op het bord...

"Een paradox is een staart die zijn eigen slang opeet." (Johan Goudsblom)

RONDEVERSLAG | We hebben al eens vaker wat met onze taal gestoeid in de hele serie inleidingen bij de wedstrijdverslagen. Altijd met de bedoeling om er op zijn minst een beetje om te kunnen glimlachen. Fraaie namen voor allerlei stijlfiguren hebben we de revue zien passeren, onder andere zeugma, pleonasme en tautologie.

De allermooiste naam voor een van de stijfiguren vind ik echter een oxymoron. Een oxymoron (uitspraak: oksimóron) is een stijlfiguur waarbij twee woorden worden gecombineerd die elkaar in hun letterlijke betekenis tegenspreken.

Een voorbeeld verduidelijkt vast snel wat ik bedoel. Neem bijvoorbeeld eens de term: "oorverdovende stilte". De twee woorden spreken elkaar natuurlijk tegen. Iets wat oorverdovend is kan alleen maar duiden op de aanwezigheid van een heleboel herrie en stilte is allesbehalve herrie. Stilte is juist de afwezigheid daarvan. Een oxymoron is dus een ook een soort van paradox.

Het woord oxymoron is trouwens afgeleid van het oudgriekse ὀξύμωρον (oxumōron), een samenstelling van ὀξύς (oxus ="scherp") en μωρός, (mōros = "stomp"). Het is daarmee een autologische (zelfverwijzende) term: oxymoron is immers zélf een "oxymoron" en heeft dus ook betrekking op zichzelf. Ook ben ik ergens als vertaling van oxymoron tegengekomen "scherpzinnige onzin". Ook al twee woorden die min of meer met elkaar in tegenspraak zijn.

Er zijn er talloze van in ons dagelijks taalgebruik geslopen om er nooit meer uit te verdwijnen. (Hoewel, zeg nooit nooit, want taal is een zeer dynamisch verschijnsel.) Nog een paar voorbeelden: Er heerste een veelzeggend zwijgen. Hij is daar behoorlijk omhoog gevallen. Er is sprake van een negatieve groei. Hij behoort tot de oudere jongeren. De onoverwinnelijke Wim Platje.

Eén van mijn leraren op de middelbare school heeft me overigens meermaals toegevoegd dat mijn prestaties ruimschoots onvoldoende waren. Dit tot leedvermaak (!) van sommige van mijn meer boosaardige (!) medeleerlingen.

Kom, ik wijs mezelf hierbij aan als vrijwiliger om in het kader van het daardoor verplichte vrijwilligerswerk eens te proberen ook nog wat van die oxymorons te verwerken in de wedstrijdverslagen:

Hans Nunnikhoven 29-09-2020 (Foto: Gijs van Willigen)

Hans Nunnikhoven 29-09-2020

 

Onderuit de kan

 
De ongekroonde koning van de Trompowsky-opening, Pearl Uyttenhove, speelde na 1.d4 d5 maar meteen 2.Lg5 tegen Hans Nunnikhoven. Dan heet het kennelijk niet de Trompowsky maar de Hodgson-aanval. Weten we dat dan ook weer. De partij verliep in de opening rustig. Pearl boekte een eerste miniatuur-succesje door Hans een dubbelpion op de g-lijn te bezorgen. Beide spelers speelden het middenspel omzichtig en deden, hoewel niet de allerbeste, dan toch wel heel solide zetten. Zo stevende de partij op een remise af en Hans zag als eerste het het nut van het nutteloze in en gaf met een aantal paardzetten aan wel voor een gelijk spel te voelen. Pearl wilde evenwel het onderste uit de kan en kreeg dus prompt het lid op de neus. Een uitval met de witte dame naar b5, waar ze niets te zoeken had, gevolgd door een sterke paardzet van Hans, een blunder met 39.Te2, waar 32.Kg1 nog steeds een remise had veilig gesteld, en plotseling was mat niet meer te voorkomen.

Pearl Uyttenhove 29-09-2020 (Foto: Gijs van Willigen)

Pearl Uyttenhove 29-09-2020

 

John - Cor of het mirakel van Trinitatis

 
De kop boven dit stukje is van Cor Paans, die over zijn partij met zwart tegen John van Waardenberg schrijft: "Na een Grünfeld-indische opening hebben beide spelers elkaar afwisselend het leven flink zuur gemaakt. Waar Cor zich in de opening iets doortastender toonde (John kon na de dameruil op de tiende zet niet meer rokeren), leek de winst na twee missers van Cor toch naar John toe te gaan. Tussen zet 28 en 36 moest Cor zich in allerlei bochten wringen en moest hij een loper en een pion inleveren. Waar Cor gedurende de partij aardig wat tijdvoordeel had gehad, kwam hij nu toch als eerste binnen de laatste vijf minuten. John moest zich flink verweren, omdat het er even op ging lijken dat zijn koning ingesloten zou worden. Onderwijl kon Cor door wat schaakjes flink wat materiaal terugwinnen. (Een exacte schatting van de stelling was onmogelijk te maken op dat moment. Red.) En zo kwam het dat er een minuut voor tijd nog twee koningen en twee torens op het bord stonden. Die torens gingen er vervolgens ook nog af, zodat Cor weer opgelucht adem kon halen."

Cor Paans 29-09-2020 (Foto: Gijs van Willigen)

Cor Paans 29-09-2020

 

Drieste Koos

 
Wim Platje en Koos van Dalen speelden voor de tweede keer in twee weken tegen elkaar. Ze hadden elkaar eerder al in de competitie van schaakgroep De Klockelaer ontmoet. Toen was de winst met de zwarte stukken naar Wim gegaan. In de begrensde vrijheid van de Russische partij die de heren speelden zag het er aanvankelijk naar uit dat Wim al snel de beste papieren zou gaan bezitten. Door een fout in de Russische opening verspeelde Koos een centrumpion. Wim bezorgde Koos vervolgens ook nog een dubbelpion en stond daarna zeer comfortabel. Nonchalant spel van Wims' kant kwam hem echter duur te staan. Door twee zetten te verwisselen, "de hand deed fout wat goed in het hoofd zat, aldus Wim", blunderde wit een paard weg. (Vervolgens was het min of meer of de anarchie regeerde op het bord. Beiden hielden zich niet meer aan de regels voor het opbouwen van een gezonde stelling. Ze hanteerden eigenlijk alleen nog uitzonderingsregels.) Zonder duidelijk voordeel echter offerde Koos vervolgens een paard voor een tactisch foefje, dat gemakkelijk kon worden weerlegd. Een te driest torenoffer van Koos leidde ook niet tot een winnende aanval, hoewel Wim secuur moest spelen om niet in een matnet terecht te komen. Toen dat allemaal achter de rug was en Wim de afruil van de dames kon afdwingen, bleef er voor Koos niets anders over dan op te geven.

Wim Platje 29-09-2020 (Foto: Gijs van Willigen)

Wim Platje 29-09-2020

 

Kwaliteitswinsten

 
Rob Truijens kwam kort na de opening twee (witte) pionnen en de kwaliteit achter tegen Piet Schuller. De aanval is de beste verdediging zal Rob gedacht hebben, maar Piet dacht lang na, haastte zich langzaam en verdedigde zijn voordeel dermate sterk, dat het er in het begin niet naar uit dat Rob met zijn offensief spel succes zou hebben. Toch bereikte Rob na een paardvork op koning en toren op zijn beurt kwaliteitswinst. In het eindspel met een gelijk aantal pionnen, maar met een toren voor Piet en een paard voor Rob bleek dat Piet over de beste stelling beschikte, zodat hij de partij uiteindelijk kon winnen.

Piet Schuller 29-09-2020 (Foto: Gijs van Willigen)

Piet Schuller 29-09-2020

 

Lege handen

 
Het Schots ging over in de Oude Steinitz-variant van het Spaans, die op zijn beurt beurt weer overging in een stelling uit de Berlijnse verdediging van het Spaans. Het zal Gijs van Willigen (wit) en Ton van der Breggen geen klap uitgemaakt hebben tijdens hun spannende partij. De eerste klap werd uitgedeeld door Ton en was een loper waard. De tweede knal was voor Gijs en die was twee lopers waard. Vervolgens kon Ton weer een dreun uitdelen en die was een dame voor een toren waard. Ton ging de partij winnen. Daar twijfelde niemand meer aan. De realiteit veranderde evenwel in een virtuele werkelijkheid door een afschuwelijk mooie blunder, prachtig van lelijkheid. Het gevolg deed bijna tragikomisch aan: Ton bleef ook nu helaas weer met lege handen achter...
 
Ton van der Breggen 29-09-2020 (Foto: Gijs van Willigen)

Ton van der Breggen 29-09-2020


Meer voorbeelden van de oxymoron vind je hier: Oxymorons.
De nieuwe ranglijst en een overzicht van de uitslagen vind je via "Intern" ⇒ "Ranglijst".
Alle foto's van deze ronde kun je zien bij "Intern" ⇒ "Foto's".
Reacties zijn altijd welkom. Plaats ze helemaal onderaan bij "Een reactie plaatsen". Je e-mailadres wordt niet zichtbaar bij de publicatie.

© Wim Platje 01-10-2020 12:01

Sponsor van deze ronde:

Nick Kimenai

Nick Kimenai - Speler van De Willige Dame


Een reactie plaatsen

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *