13e ronde: “Over schakers en koffie”


“Het idee van een toxische relatie tussen schakers en koffie...”

RONDEVERSLAG | Ik heb me altijd afgevraagd of die bak koffie aan het begin van een partij, of meestal twee bakken, want vaak biedt je tegenstander op zijn beurt jou je tweede kop koffie binnen tien zetten aan, of die bak koffie dus, of die nou echt helpt...

Het idee dat er tussen schakers en koffie een toxische relatie bestaat laat me al enige tijd niet los. Volgens mij bestaan er in de wereld weinig gevaarlijkere combinaties dan een schaker met te weinig slaap en te veel koffie. Toch vormt precies die cocktail de fundering van zo ongeveer alle weekendtoernooien in het schaken. Toernooien overigens, waar ik nooit aan meedoe, want een heel weekend schaken is me mede vanwege een dreigende cafeïnevergiftiging veel te link.

Een gemiddelde schaakpartij begint doorgaans rustig. Wit opent met 1.e4, ik wel tenminste, zwart antwoordt solide en beide spelers nemen bedachtzaam een slok koffie alsof ze dan al over een op handen zijnd vredesverdrag aan het onderhandelen zijn. Maar ergens rond zet twaalf, geloof me, dat is werkelijk zo, slaat vrijwel altijd de cafeïne al toe.

Plotseling begint iemand offers te zien. "Als ik hier mijn paard offer," denkt de schaker, terwijl zijn pupillen de omvang van ouwe stuivers aannemen, "dan krijg ik daarvoor volgens mij een hele mooie positionele compensatie terug."

Wat hij eigenlijk, maar zonder het zelf echt te weten, bedoelt is: hij heeft geen idee wat er zal gaan gebeuren, maar hij voelt zich tijdelijk een wodka-minnende Russische grootmeester uit 1933.

Aan de overkant zit zijn tegenstander inmiddels aan espresso nummer vier te lurken. Hij beweegt niet meer met menselijke snelheid, maar met de trillende precisie van een niet meer geheel juist afgestelde staafmixer. Zijn klokgebruik is indrukwekkend. Hij speelt de laatste twintig zetten in twaalf seconden, offert een loper, mist mat in één en pakt daarna per ongeluk zijn eigen kopje koffie beet in plaats van zijn dame.

De toeschouwers fluisteren bewonderend dat er sprake is van een "complexe stelling." En dat is schaaktaal voor de situatie in de partij waarin niemand begrijpt waarom die toren zojuist gratis werd weggegeven.

Het mooiste moment komt altijd later op de avond. De spelers zijn inmiddels volledig uitgedroogd, gecafeïniseerd zou je kunnen zeggen, hebben inmiddels het concentratievermogen van een ijsbeer in winterslaap en staren, vol overgave transpirerend, naar een eindspel van koning plus toren tegen koning plus toren en één pion. En dan gebeurt het onvermijdelijke.

Een van de twee laat zomaar zijn toren daar staan waar hij gratis en voor niets te slaan is. Geen tactiek. Geen val. Geen briljant offer. Gewoon pure, cafeïnehoudende kortsluiting. De ongelukkige kijkt drie seconden naar het bord, knippert langzaam en zegt dan het klassieke schaakzinnetje: "Ja, die had ik eigenlijk wel gezien." En vervolgens bestelt hij ontroostbaar nog maar een bakkie troost...

Neem er nog een en lees dan verder hieronder hoe de partijen in ronde dertien zijn verlopen...

▲ Rob Truijens en Cor Paans (r) 12-05-2026

 

Ondergang

 
Wim Platje kreeg met wit van koploper Pearl Uyttenhove de Pytel-Czech-variant van de Pirc-verdediging te bestrijden: 1.e4 d6, 2.d4 Pf6, 3.Pc3 c6, waarna Wim scherp voortzette met 4.f4. Een klein foutje in de opening kostte Wim weliswaar een pion, maar hij kreeg er voldoende compensatie voor en kon Pearl, die ook niet steeds de optimale zetten vond, behoorlijk onder druk zetten. De witte stelling zag er goed uit, maar helaas vond ook Wim niet de beste voortzetting en na zet zestien was de stand geheel in evenwicht. Wit was echter rond zet 20 langzamerhand in vliegende tijdnood gekomen en met nog een minuut op de klok ging hij uiteindelijk ten onder. Na enige zwakke witte zetten kon Pearl een punt aan zijn totaal toevoegen. (Wim Platje - Pearl Uyttenhove 0−1)

▲ Wim Platje en Pearl Uyttenhove (r) 12-05-2026

 

Johns schaakarchief

 
John van Waardenberg haalde met 1.b4 maar eens een oude liefhebberij van hem uit z'n schaakarchief voor de partij tegen Han van Gorkom. De opening verliep rustig en evenwichtig. John kreeg na enig ruilen het loperpaar, maar ook een dubbelpion. Nadat echter de torens van het bord waren verdwenen en dat ook met de dames dreigde te gebeuren werd er tot remise besloten. (John van Waardenberg - Han van Gorkom ½−½)

▲ Han van Gorkom en John van Waardenberg (r) 12-05-2026

 

Onstuitbare Dick

 
Dick Korteland koos voor 1.Pf3, de Réti-opening tegen Jisk Liemburg, die een opstelling koos met twee gefianchetteerde lopers. Zwart stelde zich op op rij zes, zeven en acht, terwijl Dick meer ruimte kreeg door het bezetten van de eerste vier rijen. Op de damevleugel kwam Jisk vervolgens in moeilijkheden door een schaakje van de witte dame in combinatie met een aanval op pion c7. Het leverde Dick aan het eind van de schermutselingen twee pionnen op. Kort daarna offerde Dick een paard en kreeg er drie pionnen en een onstuitbare aanval voor terug. (Dick Korteland - Jisk Liemburg 1−0)

▲ Jisk Liemburg en Dick Korteland (r) 12-05-2026

 

Pieter niet, Rob wel...

 
De Ragozin-variant van het Geweigerd Damegambiet stond op het menu in de partij tussen Pieter Hofstee en Fons Claessen. Na de korte rokade van Fons startte Pieter met g4 en h4 een aanval op de zwarte koning. Fons begon een actie in het centrum, en dreigde een stuk te winnen. Fons: "Na 13..e5 en 14..e5xd4 gaat het gelijk op. Slaat wit terug met de e-pion dan zou Pg5 met schaak en stukwinst volgen. Wit sloeg terug met de pion van c3 uiteraard." Later in de partij speelde Fons zijn toren naar b8, maar die kon daar gewoon worden geslagen door Pieter en dat zou hem naar alle waarschijnlijkheid de volle winst hebben opgeleverd. Zag hij het niet of was zijn taxatie van het mogelijke vervolg onjuist? In ieder geval volgde er een grootscheepse ruil in het centrum. De toren werd uiteindelijk niet geslagen en de partij werd remise. (Pieter Hofstee - Fons Claessen ½−½)

De partij tussen de met wit spelende Rob Truijens en Cor Paans werd na 1.e4 een soort van ruilvariant van de Caro-Kann-verdediging. Zwart kwam actiever en met meer bewegingsruimte uit de opening wit stond enigszins gedrongen. In het middenspel bleef het zwarte initiatief Rob behoorlijk bezighouden. Hij was voortdurend in de verdediging, maar deed dat goed genoeg om langs de randen van kloven, ravijnen en afgronden in evenwicht te kunnen blijven lopen zonder te struikelen. Toch kon hij niet verhinderen, dat Cor een winnende stelling op kon bouwen, maar die liet de kansen op de zege op zijn beurt weer uit zijn vingers glippen. Erger nog... plotseling zette Cor zijn loper en-prise zoals dat heet. Rob nam de gulle gift onmiddellijk aan... (Rob Truijens - Cor Paans 1−0)

▲ Pieter Hofstee en Fons Claessen (r) 12-05-2026

 

Miscalculatie

 
Koos van Dalen, die met zwart tegen 1.f4, de Bird-opening van Erik Brok moest gaan bestrijden deed dat in het begin van de ontmoeting niet erg zorgvuldig, want na zeven zetten leverde hij al een pion in. Hij kreeg er wel een open g-lijn voor zijn toren voor terug, maar dat gaf zeker niet voldoende compensatie in de ontstane stelling. Na elf zetten beoordeelde de software de stand als gewonnen voor wit. Toen daar door een kleine miscalculatie nog het verlies van een zwart toren bijkwam stond de uitslag van de partij wel vast. Koos bood nog tot en met zet veertig dapper weerstand, maar schikte zich toen in het onvermijdelijke. (Erik Brok - Koos van Dalen 1−0)

De partij die Ton van der Breggen tegen de verzamelde schaakkracht van de overige dertien spelers met wit speelde werd een Caro-Kann, die geen moment uit het evenwicht raakte en derhalve op voorstel van Pieter in een kalme remise eindigde. (Ton van der Breggen - Connie Komen ½−½)

▲ Koos van Dalen en Erik Brok (r) 12-05-2026


De nieuwe ranglijst en een overzicht van de uitslagen vind je via "Intern" ⇒ "Ranglijst".
Alle foto's van deze ronde kun je ook zien bij "Intern" ⇒ "Foto's".
Reacties zijn altijd welkom. Plaats ze helemaal onderaan bij "Een reactie plaatsen". Je e-mailadres wordt niet zichtbaar bij de publicatie.

© Wim Platje 18-05-2026 16:01

Een reactie plaatsen

Je e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *