RONDEVERSLAG | Bij het zoeken naar een plekje voor een nieuw boek in mijn overvolle boekenkast kwam ik het onvolprezen 'De Koning' van Hein Donner weer eens tegen, een bloemlezing uit de meer dan duizend stukken en stukjes die Donner sinds 1950 over schaken heeft geschreven.
Ik ben er niet aan begonnen het boek te herlezen, maar wellicht ga ik het nog wel eens een keer doen. Het bracht me overigens wel op een onderwerp om iets over te schrijven en dat is 'de koning'. Niet over onze koning, de weledele heer W. A. van Buren, maar over de schaakkoning, die meewarige houten schaakfiguur op het bord met de 64 velden.
Soms voel je je, als speelbal van onbeheersbare machten buiten jezelf, als een onbetekenende, machteloze pion op een schaakbord. Je kunt misschien wel eens voor iemand een loper uitrollen, maar dan moet het wel een rode zijn. En je moet zeker niet te hoog van de toren blazen, men zou eens kunnen denken dat je over het paard getild bent. Je kunt maar beter de koning te rijk zijn.
Wat te zeggen van de koning? De koning is zo'n beetje de meest onbekwame dictator ter wereld. De figuur die alles te zeggen heeft, maar zelf vrijwel niets kan. Het belangrijkste stuk op het bord, maar tegelijkertijd het meest nutteloze. Een merkwaardige combinatie, die we in de echte wereld helaas maar al te vaak tegenkomen. Hij mag één veld per zet bewegen. Eén veld! Terwijl de dame in alle richtingen over het bord raast, de toren enorme afstanden aflegt en het paard bedrijvig over andere stukken heen springt, schuifelt de koning als een gepensioneerde gemeenteambtenaar van het ene veld naar het andere.
En toch draait het hele spel om hem. Hij heeft bovendien een merkwaardige leiderschapsstijl. Zodra er gevaar dreigt, verschuilt hij zich achter zijn onderdanen. Lopers, paarden, pionnen en torens moeten hun leven wagen om hem te beschermen. Zelf doet hij zo weinig mogelijk. Het doet denken aan een despoot die zijn leger naar het front stuurt terwijl hij zelf, ondertussen druiven etend, vanuit zijn paleis toekijkt.
Zijn echtgenote, de dame, is ondertussen een summum van daadkracht. Ze kan vrijwel het hele bord bestrijken, terwijl haar man nauwelijks z'n nest dan wel de straat uit komt. Over geëmancipeerde sport gesproken: Je vraagt je af wie er thuis in Schakistan eigenlijk de broek aan heeft. Waarschijnlijk de dame, al is het maar omdat zij als enige daadwerkelijk iets voor elkaar krijgt.
Toch heeft de koning één bijzonder talent: hij kan het hele land in chaos storten door simpelweg in gevaar te komen. Zodra iemand roept dat hij schaak staat, raakt iedereen in paniek. De toren moet opzij, de loper moet ingrijpen en de dame wordt van haar aanvallende taken teruggeroepen. De koning zelf kijkt ondertussen wezenloos naar de anderen alsof hij persoonlijk niets met de situatie te maken heeft.
En dan is er natuurlijk nog het ultimus principalis: het mat. Wanneer de koning geen kant meer op kan, is het afgelopen, over en uit. Het hele koninkrijk geeft zich over, terwijl de koning niet eens de moeite heeft genomen om een beetje een fatsoenlijke ontsnappingsroute te plannen. Misschien is dat wel de grootste grap van het schaken: de machtigste figuur op het bord is degene die het minst kan. Hij is afhankelijk van iedereen, levert nauwelijks een bijdrage en toch draait alles om hem. Hij is niet zozeer de baas van het schaakbord. Hij is de reden dat ieder ander het zware werk moet doen.
Een afspiegeling van de werkelijkheid buiten het schaken? Ach, het waren zo maar wat losse gedachten. En in denken zijn we trouwens wel bijna meesters.
De twee leiders na de derde ronde van de najaarscompetitie 2026, tevens de nummers één en twee van de vorige competitie, ontmoetten elkaar in ronde vier en deelden het punt: John van Waardenberg - Pearl Uyttenhove ½−½.
Ook de nummers drie en vier na drie ronden speelden tegen elkaar en volgden het voorbeeld van John en Pearl: Pieter Hofstee - Jisk Liemburg ½−½.
Maarten van Stee speelde Weens tegen Wim Platje, maar zette te snel, waarna een pionvorkje hem een stuk kostte. Maarten van Stee - Wim Platje 0−1
De overige uitslagen van de vierde ronde zijn:
Dick Korteland - Rob Truijens 1−0
Han van Gorkom - Piet Schuller 1−0
Koos van Dalen - Fons Claessen 0−1
Cor Paans - Ton van der Breggen 1−0
De nieuwe ranglijst en een overzicht van de uitslagen vind je via "Intern" ⇒ "Ranglijst".
Reacties zijn altijd welkom. Plaats ze helemaal onderaan bij "Een reactie plaatsen". Je e-mailadres wordt niet zichtbaar bij de publicatie.
Sponsor van deze ronde:
Erik Brok - Speler van De Willige Dame