Michael Botwinnik – Bent Larsen     D36
Noordwijk (1), 1965
Botwinnik/Houdini/Rybka/tvb

LIVE

PGN

 

meer(schaak)nieuws op www.tomsschaakboeken.nl

 

 


Twee giganten in Noordwijk

 

26.04.12

Deze partij behoort bij de bespreking van het toernooiboekje van Noordwijk 1965. Ze is een van de latere partijen van de gigant Botwinnik die ten tijde van deze partij 63 jaar was. De zorgen om de wereldtitel zijn vergeten en zo af en toe doet Botwinnik tussen zijn beroeps bezigheden door mee aan een toernooi. Larsen daarentegen is op het toppunt van zijn kunnen en heeft nog een 6-0 nederlaag tegen Fischer te goed. Beiden hebben tal van toernooien gewonnen.

In onderstaande partij laat wit nog maar eens zien waarom hij zo’n geweldige schaker was. Strategisch nauwelijks te evenaren en al te grote complicaties vermijdend, manoeuvreert hij Larsen naar een hopeloze stelling.

Deze ontmoeting was het hoogtepunt van het toernooi, en dat al in de eerste ronde, al was de remise van “onze” Donner tegen dezelfde Larsen ook alleszins de moeite waard.

 

 

 1. c4    e6

 2. Pc3   d5

 3. d4    Pf6

 4. cxd5  exd5

 5. Lg5   c6

 6. e3    Le7

 7. Dc2    0-0

 8. Ld3    Pbd7

 9. Pge2   h6

10. Lh4    Te8

11.  f3    c5

12. 0-0

12. 0-0-0?!

 

 12. ...   a6               13. Tad1

Diagram 1

 

Stelling na 13. Tad1

 

De oud-wereldkampioen doet het stevig en vastberaden zoals zijn stijl is. In 'Botwinnik 1957-1970 Analyses en kritische werken' gaat de witspeler zonder commen-taar aan Tad1 voorbij.

Toernooiboekje: "Gaat niet in op het verleidelijke

13. dxc5 Lxc5 14. Pxd5 Pxd5! 15. Lxd8 Pxe3

met zeer gecompliceerd spel.”

Diagram 2

 

 

Analysestelling na 15. ... Pxe3

 

De huidige chess-engines geven wit een plus.

16. Lh7+

(16. Dc1 Txd8 17. Tf2 Lb6

Een paard en een loper als flinke compensatie voor een dame. Maar we moeten er mee rekening houden dat die niet genoeg is.

18. Dc3 Pd5 19. De1 Pe5)

 

16. ... Kh8 17. Dd3 Pe5 18. Dc3

Diagram 3

 

 

Analysestelling na 18. Dc3

 

Bekijk dit maar eens zonder hoofdpijn te krijgen.

 

 13. ...    b5              14. Lf2

Botwinnik verdedigt deze zet met het oog op zijn plannen om e3-e4 te spelen.

 

 14. ...    c4

Botwinnik: Riskant schaak omdat deze zet de effecten van e3-e4 en mogelijk e4-e5 met aanval op de koningsvleugel erdoor vergroot worden.

 

 15. Lf5    Pb6

Diagram 4

 

Stelling na 15. ... Pb6

 

15. ... b4! 16. Pa4 Pb6 17. Pxb6 Dxb6 18. Lxc8 (18.Pg3)

18. ... Taxc8 19. e4 dxe4 20. fxe4 Pg4

Wit heeft het centrum (in elk geval pionnen op d4 en e4) en zwart de ruimte.

 

 16. Pg3    Lf8

- 16. ... b4 17. Pce2 Lxf5 18. Dxf5 g6 19. Dc2 Dd7 20. e4

Wat moet wit anders?

20. ... dxe4 21. fxe4 Pg4 Zwart staat niet slechter.

16. ... Ld7 (Larsen).

 

 17. a3     Lb7             18. e4

Diagram 5

 

Stelling na 18. e4

 

Hoe vaak heeft Botwinnik dit in de loop van de jaren niet gespeeld? Zijn mooiste e3-e4-partij blijft de beroemde overwinning op Capablanca, AVRO, 1938.

 

18. ...     g6

19. Lh3     a5

20. e5      b4

21. Pce2   Ph7

22. f4     Lc6

23. Ta1

 

23. f5!? La4 24. Db1 g5

(Botwinnik: 24. ... Lxd1? 25. fxg6 met sterke aanval.)

25. Tde1 met voordeel voor wit.

 

 23. ...    La4             24. Db1    f5

Diagram 6

 

Stelling na 24. ... f5

 

Botwinnik: Zwart probeert insluiting door de witte ponnen te vermijden.

 

  25. axb4   axb4            26. Pxf5

Diagram

 

 26. ...    gxf5         

 27. Lxf5   De7             28. Pg3

Diagram 7

 

Stelling na 28. Pg3

 

Botwinnik noch het toernooiboekje heeft hierop commentaar. Veel sterker is 28. Lg6! Met de bedoeling 29. f4-f5.

28. ... Kh8 29. Lxe8 Dxe8 30. f5 c3 31. bxc3 Pc4 32. Pf4

Diagram 8

 

Analysestelling na 32. Pf4

 

1) 32. ... b3 33. Txa4! Txa4 34. Dxb3 Pd2 35. Pg6+ Kg7 36. Db7+ Df7

37. Dxf7+ Kxf7 38. Td1

Wits pionnen zijn meer waard dan een zwart paard.

 

2) 32. ... Pd2 33. Pg6+ Kg7 34. f6+ Kg8 35. Da2 Pf3+

Diagram 9

 

Analysestelling na 35.  ... Pf3

 

(35. ... Pxf1 36. Dxd5+!)

 

36. Kh1

(36. gxf3 Dxg6+ 37. Kh1 Lc6 38. Db1 Dxb1 39. Taxb1 bxc3 40. Tfc1)

Diagram 10

 

Analysestelling na 40. Tfc1

 

Wit moet winnen.

 

Vanuit diagram 9 en na de zet 36. Kh1 kan volgen:

36. ... b3 37. De2 Pxh2 38. Kxh2 Dxg6 39. c4

Wit staat heel goed. Pion b3 is niet gevaarlijk.

 

39. ... Dc2? 40. Dxc2 bxc2 41. c5 Lb5 42. Txa8 Lxf1 43. Le3 Pg5

Wit gaat winnen, b.v.

 

44. c6 Pe6 45. Lxh6 Kh7 46. Lc1 Lh6 47. c7 Pxc7 48.Ta7 Lxc1 49. Txc7+ Ondanks het loperpaar kan zwart zich niet verdedigen.

 

49. ...Kg6 50. f7 Lh6 51. Txc2 Lc4 52. e6 Lf8 53. Tf2 Kg7 54. g4 Wint.

 

  28. ...    Ld7?

Diagram 11

 

Stelling na 28. ... Ld7

 

Toernooiboekje: Zwart verkeerde hier in grote tijdnood. Donner meent dat

28. ... Teb8 sterker zou zijn geweest. De loper van a4 had dan op e8 een nuttige post kunnen betrekken; 28...Lb5! Komt eveneens in beeld.

 

 29. Lxd7   Pxd7            30. Dg6+   Dg7

30. ... Lg7? 31. Pf5!

 

 31. Dc6!

Diagram 12

 

Stelling na 31. Dc6

 

Alleen deze zet profiteert van de situatie.

 

 31. ...    Txa1

 32. Txa1   Df7             33. Ta7    Pxe5?

"Zwart heeft hier nog 1 minuut voor 8 zetten."

-  33. ... Te7? 34. Txd7 Txd7 35. e6

-  33. ... Pb8! 34. Db6 Pd7 35. Da5 Te7 36. f5 Pdf6

37. Ta6 Tb7 38. exf6 Pxf6

Zwart komt wel een pion tekort maar doet nog mee. 

 

 34. dxe5   De6             35. Dxe6+

De eenvoudige weg. 35. Db5

 

 35. ...    Txe6            36. Pf5

36. Tc7! Te7 37. Tc6 c3 38. bxc3 Tb7 39. cxb4 Txb4 40. Pe2! Tb2 41. Kf1

Is iets sterker.

 

36. ...    Tc6

37. Kf1    c3

38. bxc3   bxc3

39. Le3    Lc5

 

Diagram 13

 

Stelling na 39. ... Lc5

 

Zwart valt twee stukken aan. Botwinnik ruilt af, hij volgt nog steeds de eenvoudige weg, maar er kan meer.

 

 40. Lxc5

40. Ta2! Pf8 41. Tc2 Lb4 42. Ke2 h5 43. Pd4

Wit heeft een formidabele stelling.

 

 40. ...    Txc5            41. Ta1

41. Pxh6+! Kf8 42. Ta1 en wint.

 

 41. ...    Pf8

Diagram

 

Stelling na 41. ... Pf8

 

Hier werd de partij afgebroken; zij is gewonnen voor wit.

 

42. Ke2    Pe6

43. g3     h5

44. Kd3    d4

45. Pd6    Tc7

46. Pe4    Kh7?

46. ... Pd8

 

 

47. f5    Pd8

48. Pf6+  Kh6     

49. Pd5   Tb7

50. e6    Pc6

51. Ta6   Pe5+

52. Kxd4

1-0

 

www.tomsschaakboeken.nl