Ronde 2: “Had ik maar… Dan had ik …” 2


Hij keek, hij dacht na, hij analyseerde en vervol­gens gaf hij op!

RONDEVERSLAG |  Vaak doet een nederlaag achter het bord best wel even pijn. Ik zag het onlangs weer eens na de beslissing in het Tata Steel Schaaktoernooi. Afgezien van het dwaze format van drie minuten bedenktijd met twee seconden erbij per zet, dat volgens mij smartversterkend werkt, kan een verlies, zeker als de winst voor het grijpen lag, erg pijnlijk zijn.

Ook in de tweede ronde van de voorjaarscompetitie 2024 zag ik weer een paar van die 'net-niet-partijen'. Een avond hard gehersenwerkt en net voor de drempel gestruikeld. Maar ja, zonder verliezers nooit winnaars...

Voor toppers komen daar dan ook nog eens de media bij. En dat is niet alleen de laatste tijd zo: In februari van het jaar 1910 was er een tweekamp om de wereldtitel gehouden tussen Emanuel Lasker en Carl Slechter. De match eindigde gelijk waardoor Lasker zijn wereldtitel behield. Maar later dat jaar werd er weer een tweekamp om het wereldkampioenschap gehouden. Deze keer tussen wereldkampioen Emanuel Lasker en David Janowski. Deze tweekamp werd door Lasker met maar liefst 8-0 gewonnen. Waarschijnlijk heeft Janowski het artikel gelezen en er onder geleden. De Wiener Schach-zeitung schreef namelijk over de tweekamp: "Het was de meest afwisselende match ter wereld. De ene dag won wit, de andere dag zwart!"

Verliezen is nooit leuk, maar je moet het ook niet overdrijven: Eveneens in 1910 werd er een bijzonder schaakrecord verliezen gevestigd door de Weense schaakmeester Josef Krej­cik. Hij gaf namelijk een simultaanvoorstelling aan 25 borden en… hij verloor ze alle 25!

Vroeger behoorde het aan­kondigen van een weldra volgend mat tot de schaaketiquette, maar dat kan verliezen soms nog pijnlijker maken: In een Hongaars schaaktoernooi speelden Gyula Breyer en Zoltán von Balla tegen elkaar. Von Balla kondigde op een bepaald moment mat in drie zetten aan, maar toen Breyer niet rea­geerde keek hij nog eens goed naar de stelling. Na enig nadenken dacht hij de reden van Breyers zwijgen helder te hebben en kondigde toen mat in vier zetten aan. Nog steeds geconfronteerd met het zwijgen van Breyer verdiepte hij zich opnieuw in de stand op het bord en hoe langer hij keek, hoe meer hij er van overtuigd raakte dat hij juist niet gewonnen stond, maar dat hij in verloren positie verkeerde. Hij keek, hij dacht na, hij analyseerde en vervol­gens, zonder nog een zet te doen, gaf hij op!

Er zijn ook spelers die het verlies aan van alles wijten, maar nooit ligt het aan henzelf. Vaak klagen ze erover dat hun fysieke gesteldheid de oorzaak was van het verlies van een partij: Zijn alle verliezers dan ziek? Een beroemd schaakmeester zou aan het eind van zijn prachtige schaakloopbaan de volgende uitspraak hebben gedaan, die door kenners van de psychologie van de schaker als niet helemaal onjuist wordt getypeerd. Hij zei namelijk: “Ik heb nog nooit van een gezonde speler gewonnen!”

En dan zijn er ook de verliezers die aan iedereen laten weten hoe dicht ze bij winst waren: De opmerking "Had ik maar..." is ongetwijfeld de meest gebruikte bij een schaaktoernooi. Na afloop van een ronde kan men overal horen: "Had ik maar die zet gedaan, dan had ik gewonnen, maar helaas heb ik om onduidelijke redenen een andere zet gedaan en daar­om heb ik verloren." Zo zag Salo Flohr (1908-1983) tijdens een toernooi - alle partijen van de ronde waren beëindigd - in een hoek een schaakmeester zitten die aan het analyseren was. Flohr nam tegenover hem plaats en zijn collega vroeg wat hij van de stelling vond. Flohr probeerde een zet. "Dan is het in 4 zetten mat." "Goed , dan speel ik loper naar a8". "Dan is het in 5 zetten mat". Wat Flohr ook deed, er viel niets meer te verzinnen. De partij was verloren. Met nog een laatste blik op de stelling, zei Flohr tenslotte: "Gefeliciteerd, de partij is voor u gewonnen!" "Helaas niet”, was het droevige antwoord, "ik heb verloren, maar als ik op de 18e zet Pg5 had gedaan, dan was deze stelling ontstaan!"

Het laatste Tata-toernooi in Wijk aan Zee was niet het beste van Jorden van Foreest, die het toernooi toch al eens won. Maar ook naamgenoten, of het voorvaderen zijn weet ik niet, kenden het fenomeen dat verliezen heet. In zijn laatste toernooi te Stockholm in 1948 moest de toen 83-jarige Jacques Mieses tegen de 84-jarige Nederlander Van Foreest. Mieses won en merkte met ondeugend oplichtende oogjes op: "De jeugd heeft gezegevierd!" En nu maar hopen dat Van Foreest er ook zo blijmoedig tegenaan keek.

Over naar het Willige Dameschaak van deze week. De partijen van dinsdag 30 januari 2024. Acht partijen. Eén remise. Dat betekent dus zeven verliezers...

Fotocredits: Jurriaan Hoefsmit

Gukesh voelt de enorme teleurstelling na het verlies tegen Wei Yi. 28-01-2024. (Foto: Jurriaan Hoefsmit)

 

Jisk 2-2-2-2

 
Jisk Liemburg e-mailde als altijd zijn partijverslag met een fotootje van de notatie erbij. Altijd heel prettig voor de redacteur, want het spaart toch weer enig denk- en schrijfwerk. Jisk: "De partij met Fons werd een Spaanse opening. En, hoewel met hier en daar wat afwijkende zetten, kleurden we samen aardig binnen de lijntjes. Na een zet of tien werden er ook lekker wat stukken afgeruild, zodat een en ander een beetje overzichtelijker oogde. We stevenden af op een remise. Maar op de 19de zet ging het mis. Fons, met zwart spelend, dacht dat mijn zojuist opgespeelde pion op h4 gestopt kon worden door zijn pion naar h5 te spelen. En dat klopte wel, maar probleemloos huppelde het witte paard toen naar g5 en er zou minimaal een zwarte kwaliteit verloren gaan. Met een kwaliteit minder doorspelen in deze stelling zag Fons niet zitten." En zo leidt Jisk het klassement voor de 2e keer na ronde 2 met 2 uit 2. (Jisk Liemburg - Fons Claessen 1−0)

Fons Claessen en Jisk Liemburg (r) op 13 februari 2018

 

Schaakpijn

 
Met de eerste drie zetten 1...d6, 2...e5 en 3....f5 zette de met zwart spelende Pearl Uyttenhove de aanvallende toon ♪ in het duel met Cor Paans, die gewoontegetrouw met 1.c4 geopend had. Op het bord kwam zo wat de 'Lukin-variant' van het Engels wordt genoemd. De doorbraak in het centrum 15...d5 had tot voordeel voor Cor kunnen leiden, maar hij liet het zwarte pionnencentrum intact door het doorschuiven van zijn c-pion en stond even later toe dat Pearl een vrije d-pion creëerde. Maar ook Pearl profiteerde niet optimaal van de hem geboden kansen, onder andere door niet zelf de dames te ruilen, maar dit Cor even later te laten doen toen onder ongunstiger omstandigheden voor Pearl. Een terecht remise-aanbod van wit in gelijke stand werd door Pearl van de hand gewezen. Na 41 zetten beoordeelde vriendje Stockfish de stand, ieder twee torens en zeven pionnen, met een 0,00. Compleet gelijk dus. Op zet 44 verloor Cor een centrumpion. Met twee verbonden vrijpionnen ondersteund door de torens won Pearl vervolgens moeiteloos. Schaken doet soms heel erg van au. (Cor Paans - Pearl Uyttenhove 0−1)

Pearl Uyttenhove en Cor Paans (r) op 13 oktober 2020

 

Piet zag het niet

 
Willie Damen moest met wit haar mooie achtste notering op de ranglijst verdedigen tegen John van Waardenberg. Op 1.e4 zette John met 1...d5 het Scandinavisch op het menu en na 2.exd5 Pf6 3.Pf3 Pxd5 4.d4 stond de Marshall-variant op het bord. Na de opening ging het initiatief naar John, die na een fout van Willie het witte centrum ontwrichtte door de dubbelpion d3-d4 af te dwingen. Ondanks wat kleine onnauwkeurigheidjes was er toch een duidelijke toename van Johns voordeel te zien. Gestaag voerde hij de druk op de witte koningsstelling op tot hij een pion en later, vanwege matdreigingen, nog een pion en een stuk buit maakte. Mat was uiteindelijk niet meer te vermijden. (Willie Damen - John van Waardenberg 0−1)

Het werd een lang durende langdurige partij tussen Piet Schuller en Michel Verheij. Piet opende met 1.Pc3. Dat werd mede veroorzaakt door het cadeautje dat Piet van Pearl kreeg voor de wedstrijd. Een boekje met de titel 'De Van Geet-opening'. De opening bracht Piet meer ruimte dan zijn tegenstander en hij kon met 14.Pf6+ niet alleen een pion winnen, maar ook de zwarte koningsstelling aan mootjes hakken. Michel mocht van geluk zwijgen dat Piet het niet opmerkte. Maar andersom geschiedde hetzelfde nog eens. Met 17...Pxd5 had Michel niet alleen een centrumpion kunnen winnen, maar ook een uitstekende stelling kunnen bereiken. Na 21 zetten was de stand geheel in evenwicht. Toen deed Piet de zwakke zet 22.Tg3. Het kostte hem een loper en door een paardvork direct daarna, ging ook nog eens de kwaliteit verloren. In de slotacte van het koningsdrama vergastte (Niet: vergaste!) Piet het publiek ook nog eens door het op gepaste wijze wegblunderen van zijn overgebleven loper. De morsdood van zijn koning wachtte hij echter niet meer af. Piet had gewoon zijn dag niet. (Piet Schuller - Michel Verheij 0−1)

Michel Verheij op 11 oktober 2022

 

Ruige Robbie

 
De opening begon als Steinitzvariant, ging toen over in de Gesloten Berlijnse verdediging, maar Spaans bleef het. Dick Korteland, de witspeler, bracht de doorgaans vasthoudend stand houdende Rob Truijens met een afruil op f6 in problemen. Standvastige Rob moest toestaan dat de pionnenverdediging rond zijn koning werd opengebroken, maar koppige Rob hield vastberaden stand. Ook toen Dick hem een tweede dubbelpion bezorgde bood onbuigzame Rob halsstarrig verzet. Dick slaagde erin om taaie Rob een pion afhandig te maken, maar volhardende Rob bleef maar stand houden. Onverzettelijk als Rob is bleef hij op zijn eigen stijfkoppige wijze verbeten partij geven tot de laatste snik. Weerspannig tot het einde probeerde hij bijna nog verwoed een oplossing te vinden voor zijn stellingsproblemen toen hij door twee witte dames werd mat gezet. Ja, ja, Rob doet zijn best best wel goed. (Dick Korteland - Rob Truijens 1−0)

In een damepion-opening begon Willem Weerdesteijn al snel een opmars met de witte pionnen op de koningsvleugel. Daarna deed hij hetzelfde op de damevleugel en zo was de omsingeling van de, overigens best wel stevige, zwarte veste van Ton van der Breggen een feit. De beslissing viel echter niet op de vleugels, maar in het centrum. Een paard van Ton raakte ingesloten, maar dacht zich te redden door zich te laten ruilen door een wit paard. Dat was inderdaad het geval, maar de keerzijde van de medaille was dat de combinatie uiteindelijk leidde tot dameverlies. Willem ging op pionnenjacht en pikte en-passant ook nog een verdwaalde zwarte toren mee. Ton vond het wel genoeg zo. Ach, morgen is er weer een extra gisteren zullen we maar zeggen. (Willem Weerdesteijn - Ton van der Breggen 1−0)

Dick Korteland (l) en Rob Truijens op 22 mei 2019

 

Mensoverschrijdend

 
Na vijf zetten in de partij Jan Siebelink tegen Wim Platje stonden er vier witte pionnen gebroederlijk naast elkaar naar de zwarte koningsindische opstelling te kijken. U raadt het al, het Koningsindisch Vierpionnenspel, een zeldzaamheid tegenwoordig, stond op het bord. Wim trachtte zo snel mogelijk het pionnenfront aan te tasten met 5.c5, zoals de theorie aanbeveelt. Daarna waren de spelers al snel uit de theorie en ontstond er een nogal warrige stelling. De witte loper van de zwarte velden legde bijvoorbeeld in een paar zetten het traject c1-e3-g1-h2 af. Dat zie je ook niet vaak. Beide spelers kregen beurtelings kansen op voordeel. Wim was de eerste die er eentje greep. Hij kwam een pion voor, vertrouwde de boel toch niet, bood remise aan en Jan, die ook niet zag hoe hij verantwoord verder kon gaan, accepteerde de puntendeling. Na twaalf zetten gingen de stukken in de doos. (Jan Siebelink - Wim Platje ½−½)

Koos van Dalen zette de derde Spanjaard van de avond op het bord en ook hier zette de tegenstander, Erik Brok, de Steinitz-verdediging daar tegenover. Lange tijd was er geen tekening in de strijd te bespeuren. Tot de twintigste zet was er sprake van, wat schakers noemen, een pot-remisestand. 21.b4 van Koos was een fout, die hem twee pionnen had moeten kosten, maar Erik zag het schijnoffer van de loper op f2 waarmee de combinatie diende te beginnen even niet. Het was ook lastig te zien. Nadat Koos het niet geheel juiste loperoffer 22.Lxh6 had geplaatst, nam Erik dat in eerste instantie niet aan, maar hij deed dat een zet later toch maar wel. Een stuk is tenslotte een stuk. Hij had zelfs op dat moment nog beter kunnen spelen dan het stuk te nemen. Je begrijpt het pas als je het ziet. Dat is voor een computer niet zo moeilijk, een kwestie van mensoverschrijdend gedrag nietwaar? Erik speelde het eindspel wel  secuurmenselijk uit en won zo verdiend de partij. (Koos van Dalen - Erik Brok 0−1)

Wim Platje 20 juli 2021


De nieuwe ranglijst en een overzicht van de uitslagen vind je via "Intern" ⇒ "Ranglijst".
Alle foto's van deze ronde kun je zien bij "Intern" ⇒ "Foto's".
Reacties zijn altijd welkom. Plaats ze helemaal onderaan bij "Een reactie plaatsen". Je e-mailadres wordt niet zichtbaar bij de publicatie.

© Wim Platje 31-01-2024 20:37

Sponsor van deze ronde:

Erik Brok - Speler van De Willige Dame



Een reactie plaatsen

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *

2 gedachten over “
Ronde 2: “Had ik maar… Dan had ik …””