J. van Waardenberg: Historie herhaalt zich


Door Hans Berrevoets - John van Waardenberg historisch ouderwets succes­vol in elfde Hoogendoorntoernooi.
John van Waardenberg 25-10-2016 (Foto: Naomi Snikkers)
Het elfde Hoogendoorntoernooi bij schaakclub Dordrecht was succesvol. De Dordtse schaker John van Waardenberg was dat ook. De tweede teamspeler van schaaksocieteit de Willige Dame kreeg speciale aandacht in het verslag op de website Tomsschaakboeken.nl en op de site bij de organiserende schaakvereniging. Verslaggever en archivaris Ton Slagboom bracht dat succes in zijn verslag onder woorden door te melden dat John van Waardenberg de ratingprijs had gewonnen.

Ton schrijft dat dankzij een ouderwets op dreef zijnde John van Waardenberg (DWD) de prijs in Dordrecht bleef. "John tikte als vijfde aan met een superscore van 5½ uit 7!" In feite was John gedeeld tweede achter een ongenaakbare FM Frans Konings die met 7 uit 7 eerste werd. Vooraf was aan John een rating meegegeven van pakweg 1500. De historie geeft ook andere ratingcijfers en de KNSB heeft inmiddels zijn rating opgewaar­deerd halfweg de 1600.

Het verslag trilde van historie. Vooral de zin: "De ouderwets op dreef zijnde John" trof mij. Ton Slagboom is er aan het begin van de jaren tachtig van de vorige eeuw zelf getuige van geweest en zelfs ervaringsdeskundige. Daarover later meer. John liet aan het begin al zien in vorm te zijn. Hij begon met een remise tegen Johan van der Griend en versloeg daarna ook de kampioen van de Willige Dame Kees van ‘t Hoff. Alleen in de vijfde ronde verloor John een keertje.

Zoals dankzij het KNVB-bekervoetbal de naam van de voetbalclub IJsselmeervogels een historisch bijzondere klank heeft, zo verdient John van Waardenberg dat zeker ook na het elfde Hoogendoorntoernooi.

We gaan tevens terug in de tijd. Jeugdschaker John van Waardenberg (geboren 1954) was senior geworden en uitgegroeid tot een solide bestuurder van schaakclub Groothoofd. De vereniging had de ambitie te promoveren naar de KNSB-competitie en was daarheen op weg, maar zat net in de eerste klasse RSB. John speelde in die tijd soms een toernooi buiten de deur. Hij deed dat vooral voor zijn plezier, gewoon als een gezellige deelnemer. Zo fietste John ook als liefhebber op de racefiets graag mee in een koers.

"Niet te druk", kon je van John als antwoord krijgen als er teveel druk op hem werd gelegd om voor de punten te gaan. De ontspanning telde vooral. Als John in een snelschaakfase de partij toch naar zijn hand wist te zetten was een vast gezegde van hem: "Ik doe maar wat". Hij zegt nu: "Schakers hebben soms moeite in de omschakeling van veel tijd op de klok tot de snelschaakfase met maar enkele minuten. Dan wordt er een halve minuut gekeken. Ik vind dat zetten dan het belangrijkste is. Daarom: doe maar wat."

De Drechtstreek kende vanaf 1980 onder de naam Fokker-toernooi een Open Kampioenschap van de Drechtstreek in augustus vlak voordat de clubs aan het nieuwe schaakseizoen begonnen. Wijlen Adrie Fiole en wijlen Jaap Droge hadden de schakers met Fokker als sponsor in contact gebracht. Daarom werd er in Papendrecht geschaakt in de bedrijfskantine. John was er in 1981 bij. Kort voor alweer een toernooi had John de organisatie laten weten voor de eerste en laatste keer een potje te willen meespelen.

"Ik zeg het kort vooraf, want ik doe voor mijn plezier mee". John was ontspannen dus.Na twee ronden had John 2 uit 2. Hij liet nu zelfs een soort secondant toe om zijn tegenstander voor te bespreken. Ton Slagboom, landelijke KNSB-speler in wording, was zijn derde tegenstander. Ton heeft het solide remisespelen soms tot belangrijke kunst verheven in het schaakspel. Tegen John verliet hij zijn remise-zone en ontdekte te laat, dat John zoals nu wordt geschreven ouderwets op dreef was. Ton verloor en John had 3 uit 3 in het regionale toptoernooi. Ton Slagboom kon zich deze nederlaag 35 jaar later nog herinneren bij het Hoogendoorn­toernooi: "John: Het staat nog steeds 1-0 voor jou". Zo blijkt ook maar weer dat de omschrijving dat John ouderwets op dreef was, niet bij toeval door Ton op papier was gezet.

Na de 3 uit 3 begon zich onder schakers die hiërarchisch denken in ELO-punten, toch een eerste vorm van onrust te ontwikkelen. "Van Waardenberg zal toch geen gekke dingen aan het doen zijn". Deze zin is vrij naar een schaakverslag van J.H. Donner in 1971. Het is opgenomen in het boek "De Koning", schaakstukken van Donner en na te lezen op pagina 132. Het ANP-nieuws meldde in 1971 dat Hans Ree in Canada in een toernooi met veel punten bovenaan stond. Donner geloofde daar niets van en vanuit zijn warme bed riep hij tegen zijn huisgenoot dat hij ook niet geloofde dat in Siberië vliegende schotels waren geland.

In de vierde ronde versloeg John KNSB-speler van Volmac 3 in de tweede klasse KNSB Jim Stada. Naast John was alleen FM Coen Stehouwer met 4 uit 4 gestart. Stehouwer, die later de schaaksport los liet om hoogleraar te worden in de interne geneeskunde aan de Universiteit van Maastricht, was profspeler in Volmac 1. De schakers wisten niet wat zij zagen in de vijfde ronde: Op het eerste bord speelde in de vijfde ronde Coen tegen John.

John van Waardenberg 08-11-2016 tegen Erasmus 4 (Foto: Cor Paans)De Fide-meester speelde zeer geconcentreerd tegen John, zo legde hij later in het clubblad van Volmac uit bij de bespreking van zijn partij. John zette negentien zetten theorie neer en wist lang overeind te blijven. Uiteindelijk won de favoriet. In de zesde ronde versloeg KNSB-speler Koos Abee John, maar in de zevende ronde werd weer gewonnen dus pakte John ook in 1981 de ratingprijs met een ongekende 5 uit 7. Zijn rating werd opgewaardeerd tot 2058. Er was een speler die wilde toen met John een tweekamp spelen om ELO-punten want hij had moeite om de wereldprestatie in de Drechtstreek van John te waarderen.

In oktober 1981 wilde John voor de gezelligheid weer een toernooi spelen van een jubilerende club in Schiedam. Zijn naam was wel buiten de Drechtstreek bekend geworden. "Fijn dat u als sterke speler wilt meedoen aan ons toernooi", zo vernam John toen hij zich net als vroeger haast anoniem bij de inschrijftafel meldde. "We hebben u ingedeeld in onze ere-groep op het podium", zo vernam hij 35 jaar geleden.  John werd netjes vijfde.

Tussen een ouderwets sterke John van Waardenberg en nu heeft 35 jaar gezeten. Zijn fans hebben hem op het elfde Hoogendoorn­toernooi gevraagd om er geen tweede keer 35 jaar overheen te laten gaan.

Op tomsschaakboeken.nl kunt u bij "Fotover­slagen" de fotoreportage van het toernooi door Tom van Bokhoven bekijken.

© Redactie en opmaak: Wim Platje 2016