Derde ronde “Over Bobby, Boris en ons”


Kansen genoeg, maar de genadeklap wilde maar niet volgen...

RONDEVERSLAG | Ik kwam een berichtje tegen op het internet waarin stond dat in het afgelopen jaar maar liefst 141 Russische schakers veranderd zijn van sportnationaliteit. Een van de bekendsten is Alexandra Kosteniuk die tegenwoordig voor Zwitserland uitkomt. Ze riep president Vladimir Poetin openlijk op de oorlog in Oekraïne te beëindigen.

Het viel volgens mij ook vroeger niet mee om Russisch schaker te zijn en je kritisch op te stellen tegen het toenmalige Sovjet-regime. Er zijn nogal wat schakers geweest die daardoor niet meer naar buitenlandse toernooien werden uitgezonden en hun schaakcarrière daarom wel konden vergeten. Uitwijken naar het buitenland was eigenlijk de enige manier om daaraan te ontkomen. Viktor Kortsjnoj en 'onze' Gennadi Sosonko zijn daar twee voorbeelden van.

Vanzelf komen we dan terug in de zeventiger jaren van de vorige eeuw bij de grootste doorn in het oog van de Sovjet-schaakautoriteiten van destijds: Bobby Fischer. Fischer eindigde in december 1970 in het Interzonaal toernooi in Palma de Mallorca afgetekend als eerste met 3½ punt meer dan de nummer twee. Vervolgens versloeg hij de Sovjetschakers Taimanov en Petrosjan in de kandidatenmatches met respectievelijk 6-0 en 6½-2½ en hoe de match om het wereldkampioenschap tegen Boris Spasski afliep weten we allemaal nog wel.

Over de behandeling die teleurstellende sporters in de Sovjet-Unie ten deel viel heb ik een, overigens natuurlijk volkomen verzonnen, anekdote kunnen vinden over Spasski: Het was augustus-september 1972. De gevangenen in een strafkamp in Siberië volgden op een binnengesmokkelde radio de match tussen Boris Spasski en Bobby Fischer. Helaas kregen de kampbewakers er lucht van en namen ze de radio in beslag. De uitslag liet derhalve op zich wachten tot er nieuws het kamp zou binnensijpelen. Van de bewaking viel niets te verwachten. Die hielden om te pesten hun lippen stijf op elkaar. Een paar weken later arriveert er een nieuwe gevangene. Zo gauw de mogelijkheid zich voordoet vragen ze hem of hij op de hoogte is van de afloop van de match om het wereldkampioenschap. De man kijkt ze met bedroefde blik in de ogen een voor een aan en zucht dan: "Ik heb verloren..."

Over Fischer zijn vanzelfsprekend legio anekdotische verhalen in omloop. Zoals deze: Grootmeester Bobby Fischer loopt met een bedenkelijk gezicht door de toernooizaal te ijsberen. Hij trekt de aandacht van collega en landgenoot William Lombardy die naar hem toe loopt en vraagt: "Wat is er aan de hand?"  "Ik sta slecht", antwoordt Fi­scher. "Bied dan remise aan!", suggereert Lombardy. Waarop Fischer hem aankijkt of hij iets onbetamelijks heeft gezegd en hem toebijt: "Nou zeg, zo slecht sta ik nu ook weer niet!"

Dat Fischer altijd tot het uiterste voor de winst bleef gaan heeft hij kennelijk altijd in zich gehad: In de partij Fischer-Barcza (Zürich 1959) speelde de toen 16-jarige Fischer eindeloos lang door. De partij telde 103 (!) zetten, werd maar liefst drie keer afgebroken en de spelers hadden elk twee notatieformulieren nodig. Zelfs toen uiteindelijk alleen nog de beide koningen op het bord stonden deed Fischer volgens het verhaal nog twee zetten, voordat hij tandenknarsend zou hebben ingestemd met remise. (In werkelijkheid duurde de partij ‘maar’ 95 zetten en kwam het net niet zover dat alleen de ko­ningen overbleven, maar stond er al wel een theoretische remise op het bord.) Fischer stelde toen, nog steeds volgens de anekdote, voor om de partij in zijn geheel te gaan analyseren, omdat hij van mening was ergens de winst te hebben gemist. Barcza, die het zo langzamerhand wel gezien had, zou toen hebben geantwoord: "In godsnaam, ik heb een vrouw en kinderen, wie zal ze onderhouden in geval van mijn vroegtijdige dood?"

De zin: "Lang niet overal was Fischer een graag geziene gast", is een voorbeeld van een 'eufemisme'. In Monaco werd in 1967 een groot schaaktoernooi georganiseerd, waarbij de organisato­ren alles in het werk stelden om de beste spelers binnen te halen. Zo telegrafeerden ze naar de schaakbond van de Verenigde Staten: "We nodigen twee grootmeesters uit - één van de twee is Fischer!" Wat er tijdens het toernooi precies gebeurde is niet duidelijk, maar het jaar daarop kregen de Amerikanen weer een telegram. Deze keer luidde de inhoud: "We nodigen twee grootmeesters uit - géén van de twee is Fischer!"

Gelukkig was bij De Willige Dame voor zover mijn kennis reikt ook in de derde ronde iedereen gewoon welkom. De partijen:

De nieuwe lijstaanvoerder

 

Houtruil

 
Tegen 1.d4 van Pearl Uyttenhove speelde koploper Jisk Liemburg met zijn antwoord 1...f5 het verfrissende Hollands. Dat zie je maar zelden in de partijen bij De Willige Dame. Na de opstoot 12...e5 van Jisk werd er in het centrum flink wat hout geruild. Pearl hield van het lichte spul nog een paard, Jisk nog een loper over. Een kleine kans op voordeel liet Pearl voorbij gaan en nadat de pionnenketens op de damevleugel ineengeschoven waren ontspon zich een strijd op de koningsvleugel. Jisk had na de grote fout 30...Tg8 beslissend een belangrijke pion moeten verliezen, maar gelukkig voor hem zag Pearl dat niet. Twee zetten later was de remise een feit. (Pearl Uyttenhove - Jisk Liemburg ½−½)

Pearl Uyttenhove en Jisk Liemburg (r) op 26 februari 2019

 

Rugmuur

 
John van Waardenberg nam met wit in een damepion-opening een opstelling zoals in het 'London System' in. Met kleine stapjes werd de zwarte stelling van Michel Verheij steeds verder ingesnoerd en op de zestiende zet waren alle zwarte stukken weer met de rug tegen de muur op de achtste rij te vinden. De zwarte koning was inmiddels geïsoleerd komen te staan en werd belaagd door een loper-dame-batterij van wit. Een fout van Michel in overigens verloren stelling maakte een plotseling mat mogelijk. John staat nu met drie uit drie aan de kop van de rangschikking na drie ronden. (John van Waardenberg - Michel Verheij 1−0)

Michel Verheij op 1 maart 2022

 

Gratis en voor niks

 
Wim Jongeneel speelde met 1.e4 c5 2.c3 de Alapin-variant van het Siciliaans tegen Dick Korteland. Wim had het initiatief in de opening, maar na de ruil van wat lichte stukken en de dames was de stand in evenwicht. Wim ging op pad met een paard naar de zwarte koning en dat kreeg gezelschap van een loper. Veel leek er niet aan de hand, maar na een zwak 18...Kf7 van Dick was na enig ruilen kwaliteitsverlies niet meer te voorkomen en gaf zwart op. (Wim Jongeneel - Dick Korteland 1−0)

Ook Fons Claessen nam met wit in een damepion-opening een opstelling zoals in het 'London System' in. Na aanvankelijk het nemen van een gratis pion op c7 een zet te hebben uitgesteld nam Fons die toch maar even mee. Een pion is een pion pleegt men dan te zeggen. Fons: "10.Lxc7 is een gratis pion maar niet de beste zet." Stockfish vond achteraf van wel. In het begin had Fons de betere stelling, maar Willem Weerdesteijn wist gaandeweg het spel de stand gelijk te trekken. Hij had evenwel beter niet op dameruil kunnen aansturen. Na dameruil had Fons de beste papieren en toen ook de dames en de torens waren geruild kon Fons voor de winst gaan, echter... Fons: "Na 36.Pb5 bood ik remise aan, al gaat wit minstens nog een pion winnen. Wit zou moeten kunnen winnen, maar ik hield het wel voor gezien." (Fons Claessen - Willem Weerdesteijn ½−½)

Dick Korteland (l) en Wim Jongeneel op 28 februari 2023

 

Teloorstelling

 
Erik Brok speelde met wit tegen de voorzitter een Indische opening, waarin het beste van het spel heel langzaam naar zwart overhelde. Wederzijds werden echter niet de beste zetten gedaan, zodat een beslissing lang uitbleef. Toen echter Erik een pion verloor, onmiddellijk daarna de dames werden geruild en een toren verloren ging was het pleit beslecht. Cor Paans: "Na 44 zetten was de weerstand van Erik gebroken. Zijn gepende paard zou vallen en dan had zwart een toren voorsprong. De partij is eigenlijk lang doorgegaan met gelijk materiaal. Ik had echter in zet 23 een flinke stap vooruit kunnen maken. Ik had het wel een beetje gezien, maar de mogelijkheid toch verworpen, waarschijnlijk omdat ik het toch niet geheel goed overzag." (Erik Brok - Cor Paans 0−1)

Al na acht zetten had Wim Platje in de Nimzowitschverdediging (1.e4 Pc6) die hij van Willie Damen voorgeschoteld kreeg, een pion moeten verliezen. Daarmee zou het voordeel dat hij door een goede opening met wit kreeg al snel teloor zijn gegaan. Maar het is bekend, dat de ene Willie niet altijd begrijpt wat de andere Willie van plan is en bovendien is de ene Willie qua schaakkracht de andere Willie niet. Zes zetten later stond Wim gewonnen en een pion voor, maar vanaf dat moment ging het steeds wat minder, culminerend in een blunder die Wim een paard had moeten kosten. Gelukkig voor hem zag een van de Willies dat niet en zelfs kon Wim een tiental zetten later op zijn beurt na een blunder van Willie een paard buitmaken. Tot een mat in vier kwam het vervolgens niet, want Willies bedenktijd was inmiddels op. (Wim Platje - Willie Damen 1−0)

Wim Platje op 20 juli 2021

 

Vergeetstuk

 
In de partij tussen Jan Siebelink, met wit, en Piet Schuller kwam het Koningsindisch op het bord. Om niet in een al te gedrukte stelling terecht te komen gaf Piet een pion. Veel hielp het echter niet. Jan kreeg na de opening de betere en gemakkelijker speelbare stelling. Door een slimme loperruil kwam Piet weer wat terug in de partij, maar hij had er beter aan gedaan om aansluitend dameruil te voorkomen. Na het dichtschuiven van de damevleugel maakte wit zich op om de koningsstelling van zwart onder vuur te nemen, maar omdat Piet vergat een stuk terug te nemen werd de rest van de partij een formaliteit. (Jan Siebelink - Piet Schuller 1−0)

Koos van Dalen offerde een van zijn zwarte paarden voor de koningsaanval op de stelling van Rob Truijens. Een verkeerde paardzet van Rob had Koos na een kwaliteitsoffer de winst moeten brengen, maar die mogelijkheid miste hij. Nadat Rob een heel nonchalante paardzet deed kreeg Koos een tweede kans om de partij in zijn voordeel te beslissen, maar ook deze liet hij onbenut. Nog een aantal zetten was de beslissing in het voordeel van Koos nabij, maar de genadeklap wilde maar niet volgen. Na lang manoeuvreren was het uiteindelijk Rob die, na zich te hebben ontworsteld aan de witte dreigingen, het eindspel in zijn voordeel wist te beslissen. (Rob Truijens - Koos van Dalen 1−0)

Rob Truijens en Koos van Dalen (r) op 13 oktober 2020


De nieuwe ranglijst en een overzicht van de uitslagen vind je via "Intern" ⇒ "Ranglijst".

Reacties zijn altijd welkom. Plaats ze helemaal onderaan bij "Een reactie plaatsen". Je e-mailadres wordt niet zichtbaar bij de publicatie.

© Wim Platje 12-02-2024 11:55

Sponsor van deze ronde:

Erik Brok - Speler van De Willige Dame


Een reactie plaatsen

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *