M. ter KUILE

Een schaker uit Twente in de periode 1909 – 1951

Wie helpt?

 

meer (schaak)nieuws op www.tomsschaakboeken.nl

 


-   Waarom een zoektocht naar M. ter Kuile.

-      Beschrijving van een vondst verstopt in een oud schaakboek

-      Veel reacties op: Wie is ter Kuile?

-      Laatste gegevens  24.12.08 Ito Fiorito, een kleinzoon van M. ter K.

-      Stand van zaken

-      BELANGRIJKE INFORMATIE uit de reacties

-      LIVE-PARTIJ M. ter Kuile tegen Rudolf Spielmann (simultaan)

 

WAAROM EEN ZOEKTOCHT NAAR DE HEER M. TER KUILE?

 

Met de aankoop op een boekenmarkt waren – ongemerkt - notatieboekjes en –biljetten van een heer Ter Kuile inbegrepen. 

Zie hierover het artikel BESCHRIJVING VAN DE VONDST VAN ‘SCHAAKSTUKKEN’  

onderaan deze pagina.
Bij zo’n vondst vraag je je af Wie is dat? Wie heeft deze partijen gespeeld. Wie heeft deze boekjes uit de jaren veertig bewaard? En wat voor iemand is het die zo met zijn partijen is bezig geweest? De notatieformulieren dateren goeddeels uit de jaren dertig.

 

Al gauw bleek dat ik hem in Twente moest zoeken. Er staan partijen in met b.v. Alberts, Bosch, Szentemetaly (?), Meijer, Besseling, A.J. Blijdenstein, enz. enz.

Voor mij is de heer ter Kuile volkomen onbekend. En voor U? Past de familienaam in het rijtje van de textielheren, van Heek, Blijdenstijn en ter Kuile? Weet u iets van hem? Voor welke club(s) speelde hij? Alle informatie is welkom via

 E-mail  (tomsschaak@gmail.com)

 

VEEL REACTIES OP: WIE IS TER KUILE ?

 

De sterke Twentse schaker M. ter Kuile blijkt, na een eerste publicatie op www.tomsschaakboeken.nl, niet vergeten te zijn. Op de internetkrant van de schaakbond KNSB, bij de RSB-site en op het forum van Utrechtschaak werd een zoektocht gestart. Ter Kuile blijkt inderdaad als schaker, maar ook als textielbaron tot het collectief geheugen van Twente en Enschede in het bijzonder te behoren.

Hij is een bijzonder actief mens geweest met ook een sociaal kloppend hart.

Met dank aan iedereen die hardop heeft willen meedenken!

 

Voor hen die willen reageren geef ik graag mijn:

Emailadres: tomsschaak@gmail.com



LAATSTE GEGEVENS

 

24.12.08

De Heer Ito Fiorito mailt:

M. ter Kuile, of wel Matthieu ter Kuile was mijn grootvader, de vader van mijn moeder. Hij was ooit de directeur van Spinnerij Tubantia in Enschede, waar hij ook bijna zijn hele leven leefde.”

“Opa was er wel trots op dat hij tegen Max Euwe had gespeeld. Hij woonde overigens het grootste deel van zijn leven op Marthalaan 12 in Enschede...en werd beschouwd als de meest betrouwbare Textielfabrikant van Twente! Hij was een enorm krachtig man, golfde nog tot zijn 90e.

“Mijn helaas te vroeg overleden broer Mario V. Fiorito uit Haaksbergen, was een enorm fanatieke en goede schaker, speelde in de internationale meesterklasse correspondentieschaak.”

 

Een geweldige verrassing om zo maar “oog in oog” te staan met een kleinzoon van de heer M. ter Kuile.  Ito, zeer bedankt voor je bijdrage.

 

1 mei 2007

CORRESPONDEREND LID

In het begin van de vorige eeuw werd het contact vanuit het land met de Nederlandse Schaakbond onderhouden door zogenoemde Corresponderende Leden.

Op blz. 1 van de jaargang 1909 van het Tijdschrift van den Nederlandschen Schaakbond  staan de adressen van die leden vermeld. Voor volgende regio’s is zo’n lid benoemd:

Alkmaar, Amersfoort, Delft, Deventer, Haarlem, Kampen, Nijmegen en Gooiland. Voor al deze regio’s geldt “en omstreken”.

In het Octobernummer van dat jaar zijn ook Amsterdam, Rotterdam, Venlo en Nederlands Indië voorzien van een Corresponderend Lid. Alkmaar is intussen niet meer vertegenwoordigd.

Maar in november 1909 staat ons een verrassing te wachten:

’s-Gravenhage en Utrecht hebben nu ook een Corresponderend Lid, en voor Enschedé is de heer M. ter Kuile, Hengelo’sche straat 28 als zodanig benoemd.

 

 

11.3.2007
Twee intussen ontvangen bijlagen – waarvoor ook hier hartelijk dank –toegevoegd. Het betreft twee afdrukken uit het Tijdschrift van de Nederlandschen Schaakbond jaargang 1915, een lijst met de 22 districtssecretarissen + een lijst van de  secretarissen van de bij de Bond aangesloten verenigingen. Ook de secretaris van Sc Dordrecht staat erbij.

Zie verder op deze pagina onder Belangrijke Informatie.


1.3.2007

Onderzoek in de jaargangen van het Tijdschrift van den Nederlandschen Schaakbond 1918 t/m augustus 1924 geeft aanvulling op de mededelingen die in onderstaande passages zijn gedaan en ontleend zijn aan de jaargang 1915.

Het laat zien dat de heer M. ter Kuile in begin 1923 aan het eerste bord speelt van de Enschedesche Schaakclub in een wedstrijd tegen het Enschede’sch Schaakgenootschap.  Voor de lezers in Twente geef ik de beide opstellingen:



Hier zijn ook namen bij die ik in de gevonden stukken tegenkom.

In de jaargang 1924 staan op blz 38 de uitslagen van twee wedstrijden van de Enschedesche Schaakclub. De Heer M. ter Kuile speelt beide keren aan het eerste bord wint ook twee keer, waarbij tevens revanche neemt op de heer De Leeuw uit bovenstaande wedstrijd:

 

In de wedstrijd van 11 december 1923 doen maar liefst drie ter Kuile’s mee:

M. ter Kuile, C. ter Kuile aan bord 3 en P.H. ter Kuile aan bord 8. We zien ook twee Blijdenstein’s in de uitslagen, een naam die ook tot de Twentse textielwereld behoort.

 

In het Tijdschrift van den Nederlandschen Schaakbond 24ste Jaargang No. 2 (februari 1916) wordt op blz. 35 M. ter Kuile genoemd in de uitslag van een eendaagse wedstrijd van D.D. als winnaar van de tweede prijs in de Hoofdklasse groep II, samen met Mr. J.J. Belinfante de latere kopman van de Rotterdamsche Schaakvereniging.

 

STAND VAN ZAKEN

26.2.2007:

Op de speurtocht naar de heer M. ter Kuile, die ik 18 februari met extra energie weer heb vervolgd, maak ik tussentijds de balans op.

 

De reacties op de vraag ”WIE IS M. TER KUILE?” zijn voortgekomen uit o.a. publiciteit door de KNSB, RSB, Utrechtschaak-forum, enz. De berichten kwamen bij mij binnen via het forum en via e-mails.

 

De reacties van bezoekers van de diverse websites hadden in de eerste plaats betrekking op de persoon van de heer M.ter Kuile als schaker en maatschappelijk figuur, maar bevatten ook visies op het onderhouden van archieven van schaakverenigingen, en aantekeningen m.b.t. de sociale functie van schaaksociëteiten.

Voor al deze bijdragen dank ik U heel hartelijk.

 

Buitengewoon erkentelijk ben ik voor enkele persoonlijke e-mails die ik uit de kring van de familie van de heer M. ter Kuile mocht ontvangen.

 

BELANGRIJKE INFORMATIE

We hebben al heel wat bijzonderheden maar we zijn er nog niet.

Met een beroep op de lezer nieuwe gegevens te melden, volsta ik op dit moment met de weergave van enkele belangrijke passages uit de reacties:

 

 - Op 12 oktober 1920 kwamen enkele jonge arbeiders van de BaumwollspinnereiEilermark” op het idee een voetbalclub op te richten. Een commissie werd benoemd en deze begaf zich naar de heer M. Ter Kuile, firmant van deze textielfabriek, om hem te vragen of hij de benodigde spullen beschikbaar wou stellen. Deze stemde hierin toe, zodat de grootste bezwaren opgeheven waren. Men kon beginnen te voetballen, waarbij de naam Eilermark snel gevonden was.

 

- Auteur: G.J. ter Kuile  Titel:De opkomst van Almelo en omgeving

 

-…. Ik ga even citeren uit J.G.Blokhuis' "Rondvlucht met Caïssa":

 "De oudste schaakvereniging die bestaan heeft en waar we nog een kasboekje en ledenlijst van hebben was "De Enschedese Schaakclub". We weten niet wanneer deze vereniging is opgericht. Het kasboekje begint op 27 april 1906 met een post: Kas overgenomen groot fl. 27,17.
Leden van deze Enschedese schaakclub waren zeer vooraanstaande ingezetenen van deze stad als b.v. leden van de families [b]Ter Kuile[/b], Blijdenstein en Scholten. Tot 1907 was ook lid de bekende apotheker en historicus C.J. Snuif terwijl ook Gerh. Jannink, W. Ledeboer, L. Stroïnk, Dr. Fuchs, B. en P.A. van Delden en b.v. Dr. Geselschap lid waren. De club werd in de wandeling "de fabrikantenclub" genoemd, maar behalve fabrikanten waren dus ook nogal wat medici lid.

……. Toen in 1943 het clublokaal "De Grote Sociëteit" door de Duitsers gevorderd werd is de club, in afwachting van betere tijden, met haar activiteiten gestopt. Verschillende leden werden lid van andere verenigingen m.n. O + O en ESG hebben hiervan kunnen profiteren.
Na de oorlog bleek er weinig behoefte te bestaan de Enschedese schaakclub opnieuw van de grond te tillen zodat de oudste, de beste en de meest kleurrijke vereniging van onze bond als een nachtkaars is uitgegaan."

 

- …het proefschrift van dr. H.J.G.M. Scholten: "Het loopt ongenadiglijk mat": Het Schaakleven in Nederland in de negentiende eeuw - De sociaal-culturele achtergrond van het ontstaan van schaakverenigingen'.
De nadruk van het proefschrift ligt op de schaakvereniging. Aan de hand van vele, vaak vergeten, voorbeelden positioneert Scholten de schaakvereniging in het sociaal-culturele leven van de negentiende eeuw. De schaakvereniging was daarbij primair een stadse aangelegenheid. Daarbij onderkent hij vier verschillende perioden, waarin de schaakvereniging typische kenmerken heeft, die karakteriseert als Protovereniging (1800-1839), Herenvereniging (1840-1869), Liberale Vereniging (1870-1884) en Moderne Vereniging (1885-1900). Deze typologieën representeren de burgerlijke levensstijl uit hun periode. Want dat wordt duidelijk uit dit onderzoek: de schaakvereniging was het domein van de mannelijke, gegoede burger. Op het einde van de eeuw kwam daarin langzaam verandering door het ontstaan van werklieden-schaakverenigingen en damesschaakverenigingen. Uit de waardevolle bijdragen van Patrick en Gert blijkt, dat de ontwikkeling in Twente dus in de schaakwereld langzamer is gegaan, dat bv in het westen. Sommige waarnemers dateren ingrijpende veranderingen ook rond 1914.

 

-  Goh, interessant. Dinsdag geef ik college over de liberale openbaarheid in de 19e eeuw en de vormen die dan in de politiek worden uitgevonden. Liberale cultuur is er een van genootschappen, lees- en debatteerverenigingen etc. Zal zeker melden dat ook kan worden gedacht aan schaakverenigingen!

 

- Uit ‘Het Tijdschrift’ jaargang 23 (1915) blijkt op de groene omslag de naam M. ter Kuile te staan.

Er worden 22 leden genoemd met adres als ‘Correspondeerende Leden’.

Het lijkt alsof het schaakland in 22 districten was verdeeld en dat M. ter Kuile de correspondent voor het district ‘Twente’ was. Ook Nederlansch Indië was een van de 22 districten!  
Zie Bijlage 1  Deze bijlage is het best te lezen op een grootte van 150%.

 Verderop in de jaargang worden de adressen van alle secretarissen van alle bekende verenigingen gegeven. Met een asterik wordt aangegeven of de desbetreffende vereniging ook is aangesloten bij de, toen nog niet Koninklijke, Ned. Schaakbond.

Ook hier komt de naam M. ter Kuile voor. Hij was in 1915 de secretaris van de Enschedesche Schaakclub en was woonachtig op de Marthalaan 14 in Enschede. De Enschedesche Schaakclub was overigens niet aangesloten bij de Ned. Schaakbond. Het ‘Enschedeesch Schaakgenootschap’ was wel lid van de Ned. Schaakbond.
Zie Bijlage 2


- In de eeuwige stand van ESGOO 1 vind ik een M. ter Kuile met 3 uit 4 en een J.H. ter Kuile met 3 uit 6.

 

- Bij de parade der kampioenen zie ik bij de clubkampioenen van ESG een Ter Kuile in 1948 en nogmaals in 1954. Ook nog eens gedeeld in 1953 met Szentmihaliy.

 

- …… Terwijl het toch een koud kunstje is om alles te bewaren. Ik heb het gevoel dat weinig mensen beseffen dat bronnen van nu, ooit gewild zijn voor historisch onderzoek…..

 

- Het HSG is een van de weinige schaakverenigingen, die hun archief bij een overheidsinstantie hebben kunnen onderbrengen.

 

- Uit ………"Rondvlucht met Caïssa" blijkt dat het KNSB bestuur bereid was zich geheel bij de eisen van het Commissariaat voor Stichtingen en Niet-commerciële Verenigingen neer te leggen. Deze NSB-organisatie verlangde meer dan de Duitsers voorschreven. De Bondsraad verzette zich met succes hiertegen, waarna er een gustiger regeling tot stand kwam. Alle verenigingen, sociëteiten en bonden moesten op straffe van liquidatie lid van de KNSB worden en dat zal het bondsbestuur niet onwelkom zijn geweest.

 



 

BESCHRIJVING VAN DE VONDST VAN
DE ’SCHAAKSTUKKEN’ VAN DE HEER M. TER KUILE

 

 

 

Schaakrubriek uit 1928. Zie tekst.
 
Beschrijving: Beschrijving: KrantterKuile1

 

 

In Bredevoort (?) een aantal jaren geleden kocht ik een tweedehands c.q. antiquarisch schaakboek, ik meen dat het om een oude jaargang van Het Tijdschrift ging, en bij die koop waren een notatieboekje en wat notatieformulieren inbegrepen.

Thuisgekomen heb ik die spullen nader bekeken.

Het gaat om 2 notatieboekjes:

 

1. bevat 22 partijen uit de periode 23 februari 1948 t/m 1 maart 1949

2. bevat 19 partijen uit de periode 26 september 1950 t/m  22 mei 1951.

 

De omslagen ontbreken. Vooral in het eerste boekje zijn hier en daar aantekeningen gemaakt, waarvan een enkele van persoonlijke aard is. Op de eerste pagina staat:

“Mijn kroonjaar in naoorlogse tijd. 12 Punten uit 12 partijen. De dertiende heb ik ook gewonnen, maar mijn tegenstander is halfweg vertrokken en …………….. (onleesbaar). Ik weet niet welk nummer.”

 

Verder heb ik 22 gebruikte notatieformulieren aangetroffen, die dateren van april 1929 t/m 10 februari 1948.

Tenslotte zit er 1 krantenknipsel tussen. Het is afkomstig uit het “…..meen Handelsblad  wat ik maar aanvul tot Algemeen Handelsblad.  Of was er een andere krant die voldoet aan de hier incomplete titel?

Het betreft één kolom uit de schaakrubriek van B.J. van Trotsenburg van ca 14 april 1928.  We lezen:

“Sedert het vorige jaar hebben er nu en dan wedstrijden plaats tusschen schaakspelers uit Twenthe en uit Westphalen (Münster, Nordhorn, Gronau, enz.). Den 1en April 1928 werd er een dergelijke wedstrijd te Gronau gehouden. Beiderzijds werd door 37 schaakspelers aan den wedstrijd deelgenomen; Twenthe won met 23 tegen 14 punten. Wij stellen er prijs op, eens eene partij uit deze omgeving in onze rubriek te kunnen opnemen en betuigen gaarne onzen dank aan den heer S.W. Weisfeldt uit Enschedé, die ons de partij ter beschikking stelde.”

Hollandsche partij”

“Gespeeld aan het eerste bord van den wedstrijd Twenthe-Westphalen (1 April 1928.)”

“Wit: Sander (Münster)   Zwart: M. ter Kuile (Enschedé.)”

 

 

Beschrijving: Beschrijving: KrantterKuile2

 

schaakrubriek 1

schaakrubriek 2

Notatieformulier met logo van de TSB

 

Beschrijving: Beschrijving: Notatie

 

Het afgebeelde notatieformulier bevat de partij tussen:

Wit.: Van der Hoeven   Zwart M. ter Kuile

Gespeeld 1 oktober 1937

Bedenktijd: 30 zetten in 1½ uur.

Gegevens omtrent plaats en aard van de partij zijn niet vermeld. De notatie vond plaats met potlood.

Aan het slot van de zettenreeks staat “remise ?”

Met inkt is later de aantekening geplaatst “slap gespeeld”.

De hier vermelde zetten zijn letterlijk van het formulier overgenomen.

 

1. Pf3  f5  2. g3  Pf6  3. Lg2  e6  4. Pc3  Pc6 5. d3  d5

6. Lf4  Lb4  7. a3  Lc3:  8. c3:  De7  9. d4  Pa5  10. Pe5  Pd7  11. Pd3  Pb6  12. g4  c6  13.  f5:  f5:  14. e3  Le6  15.  Dh5+  g6  16. Dh6  0-0-0  17. Lg5  Df8  18. DxD  Tdf8  19. Pe5  Te8  20. h4  Pd7  21. PxP  KxP  22. Lf1  Thf8  23.  Kd2  Lf7  24. Lh6  Tg8  25. Ld3  Te6 26. Tab1  Kc8  27. Tb4  Te7  28. Lg5

“Remise ?”

 

 

 

www.tomsschaakboeken.nl