Henk Prins – Johan van de Griend A25
OKD 2011 R7 16.06.2011
Stockfish 201 JA/Houdini 1.5a x64/tvb

LIVE versie

 

schaak- en ander nieuws op www.tomsschaakboeken.nl

 

 

Beslissingspartij

 

11.07.11

Het schaakspel is rijk aan terminologie: bv. dinosaurus, zeeslang, paardwiel, egel, orang oetan, olifant en kwal, om er een paar ontleend aan de dierenwereld te noemen, vormen slechts een klein deel ervan. `Beslissingspartij` is ook zo´n woord en dat dekt de lading precies. Ludek Pachman heeft er ooit een boek aan gewijd: Entscheidungspartien.

 

De partij Henk Prins - Johan van de Griend uit de laatste ronde was de beslissingspartij van het Open Kampioenschap van de Drechtstreek 2011. U zult zeggen dat een andere partij uit de laatste ronde, die tussen Wim Hokken en Peter van den Berg (zie hier), eveneens aanspraak op die titel kan maken. Wanneer Johan van de Griend in de laatste ronde had gewonnen zou er een totaal andere uitslag uit de bus zijn gekomen. Maar Henk Prins won en omdat Peter van den Berg verloor, werd Henk Kampioen.

En wat voor een! En in wat voor partij! Deze thriller verdient het om gelezen, nagespeeld en genoten te worden.

 

Spanning en spektakel, uitstekend schaak en een dramatisch einde. Pfffff ... Alle eer aan de spelers die er een spektakelstuk van hebben gemaakt. Ondanks de gemaakte fouten waren hier twee schakers aan het werk die met inventief en sterk spel de finale haalden en zich die finale waardig toonden.

 

De spanning tijdens de partij, de tijdnood en de toeschouwers rond het bord zorgden voor de ideale omgeving om fouten te maken. En die waren er.

Wat is een fout? Er zijn twee soorten. Een die gemaakt wordt in een stelling waarin de man/vrouw aan zet (veel) sterker kan spelen maar zijn/haar beoogde doel remise of winst door de gespeelde zet niet in gevaar komt. De andere fout is die waarin dat wel het geval is. Een zet waardoor de speler verloren komt te staan of vanuit een gewonnen stelling niet meer dan remise kan bereiken. Beide soorten komen in deze partij aan de orde.

 

En dan nu ... de hoofdfilm, of liever, de finale!

 

1. c4      e5

2. Pc3     Pf6

3. g3      Pc6

4. Lg2     Lc5

5. e3      d6

 

Diagram 1

5. … d6

 

De huidige wereldkampioen speelde hier

5. ... 0-0 6. Pge2 d6 7. 0-0 Lb6 8. d3 Le6 9. Pd5

½-½ (35 zetten) Tsjernin - Anand, Parijs, 1995.

De nieuwe uitdager van de wereldkampioen, Boris Gelfand, speelde tegen Bacrot d7-d5 en maakte remise.

5. ... d5 6. cxd5 Pb4 7. d4 exd4 8. exd4 Le7 9. d6 Dxd6

10. Pge2 c6 11. Lf4 Dd8 12. 0-0

½-½ (51 zetten) Bacrot -Gelfand, Odessa 2007.

 

6. Pge2    a6

7. a3      0-0

8. 0-0     Lf5

9. d4      La7

10. b4       Tb8

11. Lb2      Dd7

12. Pd5

 

Diagram 2

Stelling na 9. … La7

 

Wit heeft een mooie stelling. De lopers staan actief, de paarden doen volop mee en hij heeft wat meer ruimte op de damevleugel. Zwart heeft zich eveneens goed ontwikkeld en kan nu met 12. ... Dd8 het evenwicht bewaren. De volgende zwarte manoeuvre verzwakt de koningstelling. Wit zal daar goed van profiteren.

 

12. ...     Pe8

12. ... Dd8

 

13. Tc1     f6

14. Db3     Kh8

De koning wordt a tempo uit de vuurlinie gehaald.

 

15. Tfd1

Diagram 3

Stelling na 15. Tfd1

 

15. ...     Lg4

Na deze zet zit wit een beetje met de handen in het haar. Hij heeft een (te) ruime keus en de meeste zetten zijn wel goed, paard afruilen, paard terugtrekken, torens verdubbelen op de d-lijn, pionnen op de damevleugel opspelen of de e-pion naar voren sturen met versterking van het centrum.

 

16. f3      Lh3

of 16. ... Le6 Wat is het beste?

 

17. b5      Lxg2

18. Kxg2    Pe7

18. ... axb5 19. cxb5 Df7 20. e4=

 

19. Pdc3

Diagram 4

Stelling na 19. Pdc3

 

Bij het naspelen van de partij vanaf het notatiebiljet raakte ik in de war. Er stond Pc3 en ik nam automatisch aan dat dat betrekking had op de zet Pe2-c3. Maar in werkelijkheid is de minder sterke zet Pd5-c3 gedaan.

 

1) 19. Pxe7 Stockfish en Houdini vinden dit het beste. 19. ... Dxe7 20. a4 Df7

21. Td3 Td8 22. a5 c6 23. b6 Lb8 24. e4 Wit heeft een goede uitgangspositie.

 

2) 19. Pec3 Pf5 20. Pa4 Df7 (20. ... c6?? 21. b6) 21. Td3

Diagram 5 analyse

Stelling na 21. Td3

 

De stelling is complex en vereist van de spelers uiterste creativiteit en strijdlust.

 

19. ...    De6

19. ... Pf5 20. Kf2 De stelling is vrijwel in evenwicht.

 

20. Pe4

20. a4! Houdt de druk op de ketel. 20. ... axb5 21. axb5 Lb6 22. Pe4

 

20. ...    axb5

21. Dxb5   Pf5

22. Db3?

Diagram 6

Stelling na 22. Db3

 

Een misser van wit en van zwart. Wit zet zijn dame op een niet verdedigd veld.

22. Td3 Houdt alle mogelijkheden open.

 

22. ...    Df7?

Met 22. ... b5! wint zwart belangrijk materiaal. De witte D raakt overbelast met de dekking van de stukken en velden om haar heen: b2, b3. c4 en e3.

23. Tc3 bxc4 24. Dc2 c6 25. Lc1 d5 Houdt de brokken bij elkaar maar zwart staat overweldigend.

 

23. Dd3    Pe7

24. Tf1

Wit vecht voor de winst en verlegt het strijdtoneel naar de koningsvleugel. Lb2 en Tf1, Dd3 en Pe4 wijzen onverhuld naar de zwarte K.

 

24. ...    Dg6

Diagram 7

Stelling na 24. … Dg6

 

24. ... Pg6 25. f4 f5 26. fxe5 dxe5 27. dxe5 De6;

24. ... f5!? 25. Pg5 Dg6 26. Ph3 De6

Zo is de e-pion weer gedekt en is het evenwicht niet verbroken. Zwart is licht aan de verdedigende kant maar ook hij heeft een vol punt nodig! Daarom: zonder compromissen verder!

 

25. f4!?

Geheel volgens plan.

 

25. ...     f5?

Diagram 8

Stelling na 25. … f5

 

25. ... d5!? Interessant!

 

1) 26. cxd5 Pd6 Valt het gepende paard op e4 aan.

27. Txc7 Tfe8 28. dxe5 Dxe4+ 29. Dxe4 Pxe4 30. Td1

Diagram 9 analyse

Stelling na 30. Td1

 

(30. d6? Pd5)

30. ... fxe5 31. Kf3 Met kansen voor beide partijen.

 

Vanuit diagram 8 eerst 25. … d5 en dan als tweede variant

2) 26. Pf2 Dit terugtrekken maakt het mogelijk de dames te ruilen, vervolgens op c4 te ruilen en het paard naar d5 te brengen waar het heel lastig naar e3 staat te kijken.

26. ... Dxd3 27. Pxd3 dxc4 28. Txc4 Pd5 29. Lc1 Gedwongen.

29. ... exd4 Zwart heeft een voordeeltje.

 

De partijzet 24. ... f5 intussen, is gunstig voor wit.

 

26. fxe5     dxe5

27. dxe5

Diagram 10

Stelling na 27. dxe5

 

Wit heeft een pion bij nog steeds agressieve stelling. Wat moet zwart doen? Een heel lastige stelling om te analyseren. De speler echter heeft daar helemaal geen tijd voor. Hij ziet het een en ander en neemt een besluit. Ook voor hem: een lastige stelling.

 

27. ...      Dc6

 

1) 27. ... Dh6 28. Pd4 Td8 29. h4 Da6 30. Pg5 Dreigt o.a. 31. Pge6

30. ... Lxd4 31. exd4 h6 32. Pe4 Zwart heeft een pion minder maar heeft zich zo goed mogelijke verdedigd.

 

2) 27. ... Kg8 28. P4c3 Df7 29. Pd5 c6 30. Pef4 Pg6

(30. ...cxd5? 31. e6 Kost zwart de dame.)

31. e6 Pxf4+ 32. Pxf4 De7 33. Dd7.

Het gaat niet goed met zwart.

 

28. Kg1

Diagram 11

Stelling na 28. Kg1

 

28. Tf3 Kg8 29. P4c3 Db6 30. Pb5! c6 31. Ld4 c5

32. Pxa7 cxd4 33. Dxd4 Da5 34. Tb1

Zwart vecht nog, maar voor hoe lang? 

 

28. ...    Dh6

29. c5

29. Ld4!

 

29. ...    Pg6?

Dekt Tf8 en de je krijgt de indruk dat dit goed moet zijn ook al wordt de zwarte D wat opgesloten. Andere zeten zijn niet of nauwelijks beter.

29. ... Pc6 30. h4 Dreiging 31. Pg5!;

29. ... Da6 Nog het beste. 30. Dxa6 bxa6 31. Ld4

 

30. Pd2

Diagram 12

Stelling na 30. Pd2

 

30. Pf4!! Wow! Houdini komt de eer toe dit spitsvondige zetje te hebben gezien.

30. ... fxe4? 31. Pxg6+

Zwart komt hier niet meer uit.

 

30. ...     Dg5

30. ... c6 31. Ld4 Pc7 32. Pc4 Pe6 33. Pd6 Wit blijft de druk opvoeren.

 

31. Pf3!    De7

32. Dc3

Mocht u nog twijfelen, wit speelt op winst en wel d.m.v. een directe aanval op de zwarte koning. Daarom op de 29ste zet geen Ld4. Wit heeft belangrijk voordeel. Nog sterker was 32. h4! Is een dreun en vrijwel beslissend.

 

32. ...     c6

Het is moeilijk voor zwart om een bevredigende verdediging te vinden.

 

33. h4!

Diagram 13

Stelling na 33. h4

 

Nu toch deze sterke zet.

 

33. ...      h5

Zwart probeert het onheil af te weren met een blokkade op h5, maar nu wordt veld g5 zwak. 33. ... Pc7 34. h5 Pd5 35. Dd4 h6

 

34. Pg5!

34. Dc2! Het is zo'n open stelling dat er legio mogelijkheden zijn. De spelers zijn in tijdnood en de titel staat op het spel, probeer dan maar het hoofd koel te houden en de sterkste zetten te vinden. Trouwens, het gaat er in deze fase niet meer om de sterkste zet te vinden, maar de winnende! Alweer Houdini wijst op 34. Dc2. De paarden dreigen de zwarte stelling te bestormen.

 

34. ...      Td8

35. Pf4

Diagram 14

Stelling na 35. Pf4

 

Wit ruilt een zwarte verdediger af en verbetert zijn pionnenstelling. Een sluwe zet is 35. Dc2!! IJzersterk, maar in de ingewikkelde stelling niet voor de hand liggend. Wit valt de f-pion aan maar laat c5 in de steek. Bovendien komt er een zwarte toren op de tweede rij.

35. ... Lxc5 36. Dxc5 Dxc5 37. Txc5 Td2

Zo wint zwart het stuk terug maar intussen slaat wit toe, en hoe!

38. Pd4! Txb2 39. Pde6! Tg8?

Diagram 15 analyse

Stelling na 39. … Tg8

 

Zwarts toren f8 kan niet wijken wegens mat. 40. Pf7+! Kh7 41. Peg5#

Alle andere zetten van zwart op de 39ste zet verliezen materiaal.

 

35. ...     Pxf4

36. exf4    Td5

37. Df3!

Zwarts stelling wordt kritiek.

 

37. ...      g6

38. e6+

In de ban van de aanval zoekt wit de beslissing op de koningsvleugel.

38. Tfd1! is de positionele oplossing van de stelling.

 

38. ...      Pg7?

Diagram 17

Stelling na 38. … Pg7

 

Verdere zetten ontbreken op het notatieformulier. Beide spelers hebben geprobeerd het slot van de partij te reconstrueren en dat is gelukt, maar zij geven geen garantie op de juistheid. De volgende zetten sluiten echter helemaal aan bij het strijdbeeld en passen ook bij mijn herinneringen.

De tekstzet Pg7 is niet erg gelukkig gekozen. Sterker is 38. ... Kg8.

 

39. Pf7+?

Een dramatische fout op de valreep. Zo begrijpelijk, een schaak met het paard; het kan eventueel terug naar g5 of opzij naar d6; kan niet fout zijn.

 

39. Tfd1! Wint duidelijk.

Diagram 17 analyse

Stelling na 39. Tfd1

 

 

1) 39. ... Txc5 40. Txc5 Dxc5+ 41. Kh1 Dc2

42. Lxg7+ Kxg7 43. Td7+ Kg8 44. e7 Dc1+? 45.Td1

 

2) 39. ... Lxc5+ 40. Kh2 Ld6 41. Dc3 Kg8 42. Txd5 cxd5 43.Td1

In materiaal mag het dan gelijkstaan, wit staat absoluut gewonnen.

 

3) 39. ... Txd1+ 40. Txd1 Kg8 41. Td7 Dxc5+ 42. Kh2 Pe8

(42. ... Dg1+ Hoe nutteloos ook, dit wil je als witspeler in vliegende tijdnood niet op je bord hebben. 43. Kh3)

43. Th7 is kansloos voor zwart.

 

39. ...     Kh7?

Diagram 18

Stelling na 39. … Kh7

 

39. ... Kg8!

De remise is binnen handbereik.

40. Tfe1 Lxc5+ 41. Kh1 Pxe6 42. Pg5 Pxg5!

43. Txe7 Pxf3 44. Tg7+ Kh8 45. Txc5!

Alle andere zetten verliezen.

 

45. ... Txc5

(45. ... Td1+ 46. Kg2 Pxh4+! 47. gxh4 Td2+ 48. Kf3 Txb2 49. Txg6

Opnieuw enige zet. 49. ... Tb3+ 50. Kf2 Txa3)

 

46. Tf7+

(46. Txb7+ geeft zwart de mogelijkheid de remise langs een heel andere weg te bereiken, nl. 46. ... Pe5 47. Lxe5+ Txe5 48. fxe5 Ta8 49. e6 Te8 enz.)

46. ... Kg8 Remise.

 

40. Lxg7

Jammer van de mooie loper.

40. Tfe1!

 

40. ...     Kxg7

Er is een remisestelling bereikt.

 

41. Dc3+    Df6

Diagram 19

Stelling na 41. … Df6

 

Alweer een stelling waar het om de nuances gaat. Wit probeert alsnog te winnen; de OKD- titel lonkt.

 

42. Pe5?

Een fout die de partij had moeten kosten.

Maar 42. Db4, een keurige correcte zet, kan hooguit rekenen op remise.

 

42. ...     Txc5!!

Diagram 20

Stelling na 42. … Txc5

 

Een daverende respons, met twee uitroeptekens, één voor de kracht van de zet en de andere voor het psychologisch effect. De witte Dame kan echt nergens heen.

 

43. Dxc5!

Henk blijft koel en maakt er het beste van.

 

43. ...    Lxc5+

44. Txc5   Dxe6

Diagram 21

Stelling na 44. … Dxe6

 

Ja, wat nu? Zwart staat op winst.

 

45. Te1

Speelt zwart in de kaart. Een gecombineerde aanval van dame en toren langs de 3de of 2e rij is nauwelijks te voorkomen.

45. Tb1 dekt b3 maar is nauwelijks beter.

 

45. ...     Td8

Nog beter is 45. ... Db3 46. Kh2 Ta8

 

46. Pf3     Df6

Te voorzichtig. 46. ...  Db3!

 

47. Tce5

Diagram 22

Stelling na 47. Tce5

 

Ad rem.

 

47. ...     Kf8

48. Te6     Db2

49. Pg5      Dc3

 

Zwart verdedigt zijn koningsstelling en valt g3 aan; direct slaan op a3 doet dat ook en is beter.

49. ... Dxa3! 50. T6e3 Dd6 51. Pe6+ Kf7

52. Pg5+ Kg7 53. Pe6+ Kf6 54. Pxd8 Dxd8

De winst is nu zichtbaar, hoewel nog een lange weg is te gaan.

 

50. T6e3!   Dc5??

Diagram 23

Stelling na 50. … Dc5

 

Hoe verleidelijk, dekt e7, pent de toren en houdt a3 op de korrel en dreigt

51. ... Te8!

Na zeven ronden zwoegen deze verschrikkelijke damezet.

Wanneer Tartakowers gezegde dat 'wie de laatste fout maakt verliest' waar is, dan is het wel in deze partij.

50. ... Dd2.

 

51. Pe6+

Schaken is wreed. Wat een afschuwelijk einde. Wits creativiteit, aanvalslust en doorzettingsvermogen worden alsnog beloond. Henk Prins is de terechte kampioen. Hij heeft liefst 6 van de 7 partijen gewonnen en alleen in de tweede ronde van Niels Mijnster - de toekomstige kampioen !? - verloren.

Hij moest hier wel een soort broedermoord voor plegen.

 

Een enkele aantekening van de winnaar:

"De zet van Johan Txc5! in de gierende tijdnood was een voltreffer. Dame geven voor loper en toren was toen noodzaak, maar viel wonder boven wonder qua stelling niet tegen. Johan had na Txc5 één minuut en ik nog twee en mijn idee was gewoon op tijd te winnen en rustig te blijven. De paardvork besliste echter eerder. Ik verbaas me erover dat ik kampioen ben geworden. Ik ben 13 mensen gepasseerd die sterker zijn dan ik. Gunstige indeling, goede zetten op juiste momenten en wat geluk kunnen dus voor een middelmatige (tvb: Hoe zo middelmatige?) schaker leiden tot een topprestatie.”

 

Deernis gaat uit naar de verliezer. Ook hij heeft een goed toernooi gespeeld en na een misgreep van wit zag het er naar uit dat hij met zijn troef Txc5! aan het langste eind zou trekken.

 

Bij de Klockelaer hoor ik vaak zeggen: "Wat is schaken toch mooi!" Daar heeft de spreker 100% gelijk in. Maar ook "wat wreed" is waar. Ik meen dat het Donner was die er in zo'n situatie troostend op wees dat "de stukken altijd weer kunnen worden opgezet."

1-0

 

11.07.11 tvb

 

 

 

www.tomsschaakboeken.nl