In de serie Recente Aanwinsten:  *)

Johan Hermann Zukertort

 

Der Großmeister aus Lublin

 

en een vleugje Dufresne

 

meer schaak- en ander nieuws op www.tomsschaakboeken.nl

 

 

07.14

Johan Hermann Zukertort, wel eens van gehoord?

Bent u schaker? Dan is er een kans dat u weet wie hier bedoeld wordt:

1. Pf3. Dit wordt wel de Zukertort genoemd, maar verder?

Wacht even, onderstaande stelling moet u bekend voorkomen. U weet wel, met dat fameuze dameoffer:

 

 

Toernooi: Londen 1883

 

Stelling na 27. ... e6-e5

Zwart: Blackburne

 

 

Wit: Zukertort

 

Zwart moet een stuk winnen op b2!?

Wit valt aan. Zijn torens staan perfect, de loper wil wat graag op e5 slaan en de dame op d2 kan “alle “ kanten op.

Slaat de zwarte koning op h7 dan volgt Th3+ en de witte D helpt bij het mat zetten. De7 is gebonden aan de dekking van e5 die anders vernietigend van het bord kan worden gemaaid door Lb2. Wat doet wit?

 

 

28. Dd2-b4 !!!

Schitterend, u begrijpt waarom.

“This move literally electrified the lookers-on ...” staat er in het toernooiboek.

Mat is niet te voorkomen. Twee varianten:

 

1) 28. ... Dxb4

Er volgt mat in 7 zetten.

29. Lxe5+ Kxh7 30. Th3+ Kg6 31. Tf6+  Kg5  32. Tg3+ Kh5 33. Tf5+  Kh6  34. Lf4+ Kh7 35. Th5#

 

2)  28. ... Dg7 29. Tg3 Dxg3          30. hxg3  Txb2 31.De7

Mat is niet te voorkomen.

 

De partij eindigde zo:

28. ...   T8c5

Andere zetten helpen ook niet, hebben we hierboven gezien.

29. Tf8+  Kxh7 30.Dxe4+ Kg7 31. Lxe5+

(31. Tg8+ Is sneller mat.)

31. ... Kxf8   32.Lg7+  Kg8 33. Dxe7

Het vraagt nog een paar zetten maar mat is niet te vermijden. Zwart geeft op. 1-0

 

 

De kleine Dufresne

Mijn kennismaking met Zukertort vond plaats toen ik in de vroege jaren ’50 op de markt op het Noordplein in Rotterdam, de “kleine Dufresne”, 7de druk 1901, kocht. Prijs fl. 0,50.

 

       

 

 

Het boekje, niet groter dan 14x9 cm, telt maar liefst 534 pagina’s kleindruk, waaronder veel partijen met diagram en een register voor “Namen und bemerkenswerte Einzelheiten”; alles in Gotisch schrift. Een van die namen is Zukertort en op blz. 421 t/m 424 is zijn beroemde partij met Blackburne opgenomen.

 

 

Met deze partij was de Zukertort-toon gezet en ik heb mij steeds afgevraagd wat dat voor man was. Natuurlijk wist ik intussen van zijn schitterende toernooioverwinning in Londen 1883 waar hij met 3 punten voorsprong de hele schaakelite achter zich liet.

 

Biografie

In 2005 verscheen bij Exzelsior Verlag in Berlijn Der Großmeister aus Lublin * Wahrheit und Legende über Johannes Hermann Zukertort.

 

Deze uitgeverij is bekend om zijn fraaie uitgaven. Daar is o.a. ook een meesterwerk over Philidor uitgekomen.

De Zukertort-biografie heb ik achter elkaar uitgelezen. Boeiend van begin tot end. Zijn afkomst, zijn jeugd en studietijd, zijn intensieve contacten met de legende Adolf Anderssen bij wie hij op school zat.

Dat moet een geweldige tijd voor de jonge, hoogbegaafde, Zukertort geweest zijn. Anderssen en Zukertort moeten honderden partijen met elkaar gespeeld hebben. Dat Zukertort zo veel mooie combinaties in zijn partijen heeft kunnen maken is ongetwijfeld mede aan de lessen van Anderssen te danken.

 

Match met Steinitz

Veel aandacht is er besteed aan zijn vaak moeizame relatie met Steinitz. Steinitz was in die jaren de te kloppen man. Nog afgezien van zijn matchoverwinning op Anderssen in 1866 werd Steinitz op grond van belangrijke toernooioverwinningen door velen gezien als de sterkste schaker; de titel wereldkampioen bestond nog niet.

Steinitz won o.a. Wenen 1882 – gedeeld met Winawer – en Zukertort won London 1883. Zukertort vond de tijd gekomen een match te spelen om vast te stellen wie de sterkste speler van de wereld was. Na een eindeloze reeks briefwisselingen etc. en onderlinge onaardigheden kwam de match in 1886 ten slotte van de grond. Nadat Zukertort in New York een voorsprong had genomen, wist Steinitz in St. Louis de stand gelijk te trekken en in New Orleans verpletterend toe te slaan. Steinitz was de eerste schaak-wereldkampioen in de geschiedenis.

 

Zukertort is nooit meer de oude geworden. Twee jaar later overleed hij, 45 jaar oud.

 

 

Op het boek zijn de portretten (van boven

 naar beneden) van Zukertort, Steinitz,

Anderssen en Blackburne geplaatst.

 

Zijn biografie is zeer de moeite waard en bevat veel achtergrondinformatie, details over zijn gezondheid, over zijn verblijf en activiteiten in bv. Breslau, Berlijn en Londen en bijzonderheden over veel collega-schaakmeesters. Ook zijn enkele partijen opgenomen, verzorgd door Dr. Robert Hübner. Het boek is voorzien van een paar mooie afbeeldingen.

 

Terwijl ik de laatste dagen bezig was met dit artikel, vond ik op het internet het bericht dat nóg een boek over Zukertort is uitgekomen:

 

Johannes Zukertort Artist of the Chess Board.

Hier ligt de nadruk op geschiedenis én partijen.

 

Links:

http://www.chessarch.com/archive/0003_tomasz/tomasz.shtml

 

http://de.wikipedia.org/wiki/Zukertort_%E2%80%93_Blackburne,_London_1883

 

enz. enz.

 

*) Opmerkelijk: Dit boek heb ik al eens besproken en dat was ik na zeven jaar vergeten. Ik schreef daarin dat ik het zou gaan lezen, wel nu, dat is nu gebeurd. De eerdere bespreking van dit boek staat hier.

 

www.tomsschaakboeken.nl