RECENTE AANWINSTEN (6)
IN DE VERZAMELING SCHAAKBOEKEN

 

- PAL BENKO My life, Games and Compositions

- Anthonius van der Linde (1833-1897)

 

op deze site meer schaak- en ander nieuws: www.tomsschaakboeken.nl

 

 

PAL BENKO

My Life, Games en Compositions

 

 

 

 

 

Pal Benko (1928 - )

 

Had dramatische ervaringen in en na WOII.

Week in 1957 uit naar de VS.

 

Schaakgrootmeester sinds 1958

- Deelnemer aan de Kandidaten-  toernooien van 1959 en 1962

- Deelnemer te Boedapest 1952

- 8x Winnaar U.S. Open (record)

- winnaar vele eerste prijzen voor eindspelstudies

 

Trok zich vrijwillig terug om Fischer te laten deelnemen aan het Interzonaal toernooi, zonder welke stap Fischer in 1972 geen wereldkampioen had kunnen worden.

 

 

 

02.01.10

Een recente aanwinst is “Pal Benko” niet; al een paar jaar staat dit omvangrijke boek (gebonden, 668 blz.) hier in de kast. Het is ook niet een boek dat je een twee drie doorneemt en weer wegzet. Het is pittige kost. Van zeer hoge kwaliteit. Het kostte tijd om het boek eigen te maken. Zo omvangrijk, zo veelzijdig, zo rijk aan inhoud.

Je kunt via deze autobiografie Pal Benko (in Nederland meestal als Benkoe geschreven) vanuit verschillende gezichtpunten leren kennen: Zijn bewogen levensgeschiedenis, zijn analyses en schaakpartijen, zijn schaakcomposities, zijn eindspelstudies en vanuit de opgenomen interviews.

 

Schaakkinderen

Pal Benko (14 juli 1928 – ) leerde pas op z’n 10de schaken. Kom daar eens om in deze tijden waarin de schaakkinderen het schaakspel beheersen alsof het memory is, waarmee de zeer jonge kleinkinderen – twee, drie jaar – opa Tom het nakijken geven. Anish Giri is, zoals hij in Hoogeveen ervaren grootmeesters tegemoet trad, met z’n 16 jaar al een schaakvolwassene; Robin van Kampen (15) is het bijna, en Illya Nyzhnyk, 13 jaar pas en indrukwekkend winnaar van de Open A-groep in Groningen ….. Een kind nog, een wonderkind, dat wel. Zeer bijzonder want al op z’n 10de won hij zo’n zelfde open A-groep in Moskou. De trend is duidelijk.

Maar Benko leerde snel en op z’n 16de was hij al kampioen van zijn land, Hongarije. Bijna had ik geschreven geboorteland, maar dat is Frankrijk (Amiens).

 

Dramatisch

Hij groeide op in Hongarije. Benko vermeldt in “In den beginne” zijn dramatische oorlogservaringen, desertie, gevangenneming door de Russen en ontsnapping.

Zijn mislukte overloop naar het westen, de dwangarbeid, enz. enz., en ten slotte in 1957 zijn geslaagde vlucht. Susan Polgar geeft in het voorwoord een voortreffelijke samenvatting van zijn kunnen en leven.

 

Schaakpartijen

Benko’s analyses bij de 138 opgenomen partijen zijn persoonlijk maar niettemin objectief. Wanneer dat nodig is geeft hij uitgewerkte varianten; steeds beschrijft hij de kenmerken van een stelling en het vereiste vervolg. Boeiend en leerzaam.

Tussen zijn partijen door, of omgekeerd, vertelt hij bijzonderheden van zijn ervaringen in het leven.

 

Eindspelen en problemen

Grote faam heeft Benko verworven met zijn problemen en nog meer met zijn eindspelstudies. Veel van zijn partijen worden beslist in het eindspel. Hij heeft daarvoor blijkbaar een grote gave. Ook hier geen eenvoudige kost al zitten er ook enkele eenvoudig ogende pareltjes tussen, maar vergis je niet. In het hoofdstuk composities zijn ook opgenomen problemen in twee of drie zetten van alle letters A t/m Z, sommige twee keer, en van de cijfers 0 t/m 9.

 

Pal Benko geeft college:

Eindspel partij Lod. Prins – Pal Benko, 1949 *)

 

Diagram 1

Zwart: Pal Benko

 

Diagram 2

Zwart: Pal Benko

 

Wit: Lod. Prins

Stelling na 46. … Kxf4

Wit: Lod.Prins

Stelling na 51. Kg1

 

""Minder ervaren spelers denken dat dergelijke stellingen altijd gemakkelijk te winnen zijn, maar g- en h-pion tegen h-pion wordt vaak remise afhankelijk van de positie van de pionnen en de activiteit van de koningen.""  ""Belangrijk is de zwarte g-pion. Wanneer die op g6 had gestaan was de partij niet te winnen!.""

Benko legt dit helder uit en maakt ook in het verdere verloop dit eindspel inzichtelijk.

47. Kg2 Kg4

48. Kf2

48. h3+ Kf4 49.Kf2 h5

50.Kg2 h4 51.Kf2 g6

(51...g5 52.Kg2 Ke3)

52.Kg2 Ke3

 

 

48. ... Kh3

49. Kg1 h5

50. Kh1 h4

51. Kg1 (diagram 2)

51. ... g6!

51. ... g5?? 52.Kh1 g4 53.Kg1 g3 54.Kh1 g2+ 55.Kg1 Remise.

 

52. Kh1 g5

53. Kg1 g4

54. Kh1 g3

55. hxg3

55. Kg1 g2

55. ... hxg3

56. Kg1 g2

Wit geeft op.

 

*) De partij werd gespeeld in het kader van de (twee ronden) landenwedstrijd Hongarije – Nederland, Boedapest, 1949. Lod. Prins won de eerste partij na een fout van Benko op de 22ste zet.

 

 

Het boek is onuitputtelijk, eigenzinnig, lijkt niet op andere biografieën, hoogwaardig, mooi uitgegeven, voorzien van talloze foto’s, bevat veel “Fischer”, besteed ook aandacht aan Benko’s bijdragen aan de openingstheorie, is, kortom, de aanschaf en het lezen dubbel en dwars waard.

 

Pal Benko My Life, Games and Compositions

door GM Pal Benko en IM Jeremy Silman

Onderzoek van de Openingen door IM John Watson

Voorwoord GM Susan Polgar

Uitg.: SILES Press, Los Angeles, 2003

 

tvb

 

 

Antonius van der Linde (1833-1897)

“Enkele facetten uit leven en werk van een theoloog, filosoof,

 (schaak)historicus en geboren polemist”

 

 

 

In: Opstellen over de Koninklijke Bibliotheek

 en andere studies

 

24.08.09

Wat is een Luikse markt? Niet de beroemde Luikse Antiekmarkt die zich op zondagmorgen kilometers lang langs de oevers van de Maas uitstrekt.

Op tweede pinksterdag was er een Luikse markt op het Veemarktterrein in Utrecht. Met aanbevelingen van een antiquariaat in Dordrecht toog ik daarheen. Honderden kramen met antiek en curiosa stonden in een hete zon klaar om de duizenden bezoekers te ontvangen.

 

Waarin nu een Luikse markt zich onderscheidt van andere rommelmarkten is me niet duidelijk. Wie er aardewerk en allerhande andere retroproducten zoekt komt beslist aan zijn trekken. De boekenzoeker moet zich tevreden stellen met enkele particulieren. Dat is ook vaak het interessantste. Het zijn boekenliefhebbers die iets weg doen van hun eigen verzameling.

Op die zonnige dag heb ik welgeteld één boek gevonden dat mij de moeite waard leek.

 

 

Dr. Antonius van der Linde

 

Het bleek iets bijzonders te zijn. Aan de buitenkant nog niet: “Opstellen over de Koninklijke Bibliotheek en andere studies” is nu niet een titel die de algemene belangstelling doet wekken. Maar de schaakboekenverzamelaar weet dat in de KB een uitzonderlijk mooie en uitgebreide verzameling schaak- en damboeken staat, met de fraaie naam “Bibliotheca van der Linde-Niemeijeriana.”

 

Chr. M. Bijl, destijds bevoorrecht als conservator van die collectie, heeft in de Opstellen een bijdrage gewijd aan Dr. Antonius van der Linde.

 

Voor ons is hij de schaakhistoricus. In Geschichte und Litteratur des Schachspiels heeft hij een monument opgericht dat tot in onze dagen van groot belang en zeer gewild is. Kijk maar op internet om te ontdekken dat er nu tot $ 700- $ 800 voor wordt gevraagd. In 1986 heeft Olms een herdruk verzorgd die eveneens alleen voor veel geld te koop is. Dit boek ontbreekt overigens in mijn verzameling.

 

De persoon en levensgeschiedenis van Van der Linde is op zich al heel interessant. Chr. M. Bijl schetst in “Opstellen” zijn persoonlijk leven.

Hij had geen gelukkige hand bij het kiezen van een levenspartner en belandde in enkele huwelijken die voortijdig eindigden. Hij schreef o.a. een “Ehescheidungsbüchlein.” In het Opstel staat: “Een huwelijk ……daarvoor was de wetenschapsmens Van der Linde …. niet in de wieg gelegd.”

 

Hij gebruikte zijn pen om over de meest uiteenlopende onderwerpen zijn mening te geven. Buiten de schaakonderwerpen is zijn verhandeling over de vraag wie de boekdrukkunst uitvond – Coster uit Haarlem of Gutenberg – wel het bekendst. De titel van zijn artikelenreeks hierover De Haarlemsche Costerlegende, zegt genoeg over het uitgesproken standpunt dat hij hier verdedigde.

 

Van der Linde heeft veel inkt gebruikt om zijn standpunten over geloofsonderwerpen kenbaar te maken. Enige tijd was hij voorganger van een “eigen” Gereformeerde kerk in Amsterdam.

 

 

Een gemakkelijk mens was hij niet. Zijn polemieken waren vlijmscherp, op het botte af en aan negatieve en neerbuigende beoordelingen geen gebrek.

In zijn: ”Beginselen van het Schaakspel” (1876) – waaruit het hier afgebeelde portret is overgenomen – schrijft hij in een voetnoot op blz. 73:

“”Staunton (†1874) (was) wel een sterk schaker, maar zijn Handbook  is niets dan een plagiaat uit Bilguer. Behalve engelsch verstond deze Shakespeare-verklaarder niet één taal!””

 

Hiernaast een afbeelding uit de “Beginselen” waarin Van der Linde de vloer aanveegt met een Duits boekje uit 1747.

 

Hij was bepaald niet onbemiddeld en kon een zeldzame collectie schaak- en damboeken verwerven. Boeken en handschriften uit de vroegere schaakeeuwen wist hij uit alle hoeken bij elkaar te brengen.

 

Bij zijn overlijden verkocht hij zijn verzameling aan de Koninklijke Bibliotheek.

Zij vormt met de later toegevoegde collectie van Dr. M. Niemeijer de basis van de huidige, beroemde schaak-collectie van de Koninklijke Bibliotheek in Den Haag.

 

28.08.09 Tom van Bokhoven

 

www.tomsschaakboeken.nl