Herdenking Kristallnacht op 9 november

 

 

10.11.08  De slachtoffers van het nationaalsocialisme mogen we niet vergeten”

06.11.08  Uitnodiging Herdenking Kristallnacht te Amsterdam

27.10.08  ‘Iedereen telt mee’  thema Kristallnacht in Dordrecht

14.10.08  Herdenking Kristallnacht houdt Joods verleden levend

 

- Startpagina Platform Stedelijke Herdenking

 

op deze site meer schaak- en ander nieuws: www.tomsschaakboeken.nl

 

 

Voorzitter platform Stedelijke Herdenking:

 

De slachtoffers van het nationaalsocialisme mogen we niet vergeten

 

 

DORDRECHT – Een kleine driehonderd mensen nam zondag op drie locaties in Dordrecht deel aan de herdenking van de kristallnacht in nazi-Duitsland in 1938. ,,Dat zij allen toen slachtoffer werden van het nationaalsocialisme mogen we nooit vergeten.” 

 

Deze zin uit de herdenkingsplaquette bij de Grote Markt in Dordrecht, op de plaats waar eens de Synagoge stond, was de beginzin van de herdenking in de Gedachteniskapel Titus Brandsma en Wilhelminakerk.

 

Voorzitter Hans Berrevoets van het organiserend Platform Stedelijke herdenking sprak de zin uit in zijn openingswoord. Uiteindelijk vonden 221 Joodse Dordtenaren de dood.

 

Hij benadrukte het thema van de Dordtse herdenking: Iedereen telt mee.   De voorzitter waarschuwde voor vreemdelingen haat en antisemitische ook in Dordrecht en wees erop, dat enkele jaren geleden nog Joodse graven aan de Achterweg zijn beklad.

 

Dat feit werd toen stil gehouden, maar Berrevoets liet weten dat hij in overleg met de toenmalige wethouder Bas van der Zwaan nu dit schokkende feit als onderdeel van de herdenking openbaar heeft willen maken. Tijdens de herdenking van de kristallnacht kwamen ook veel mensen af op de gratis openstelling van museum 40-45.

 

Een aantal kerken had gevolg gegeven aan de oproep van de Dordtse Raad van kerken om aandacht te besteden aan het begin van de openlijke Jodenvervolging toen en het nog steeds de kop opstekende antisemitische nu.

 

Hartmut Topf, die de duivelse medewerking aan het nazibewind van het familiebedrijf van zijn oom Topf mee aan het licht had gebracht, liet tijdens zijn bijdrage aan de herdenking weten dat in 2008 in het belang van de democratie is dat de waarheid gezegd moet worden. 

De prior van het Karmelklooster, Jos Boermans, zei tijdens zijn bijdrage aan de herdenkingen, dat solidariteit vrede kan brengen. ,,In de geest van karmeliet Titus Brandsma zeg ik: eigen belang brengt oorlog.”  Vijftien jongeren, tussen de 12 en 18 jaar, deden in woord, met muziek en met beelden, op hun eigen manier mee aan de herdenking in de Wilhelminakerk. Zij deden zo ook verslag van hun indrukken van het bezoek aan concentratiekamp Vught.

 

Het organiserende platform Stedelijke Herdenking heeft als volgende activiteit een geschiedeniskamer op de kalender staan: Op zaterdag 27 december op de huiskamerdag in de Wilhelminakerk.

 

Beelden beschikbaar op:  http://www.rijnmond.nl

 

 

In Gedachteniskapel Titus Brandsma en Wilhelminakerk:

 

'Iedereen telt mee'

is thema van eerste brede herdenking Kristallnacht in Dordrecht

 

27.10.08

DORDRECHT – 'Iedereen telt mee'. Dat is het thema van de eerste brede herdenking in Dordrecht van de Kristallnacht op zondag 9 november.

 

De eerste openlijke Jodenvervolging in nazi-Duitsland – dan precies zeventig jaar geleden – krijgt op drie plaatsen aandacht: Gedachteniskapel Titus Brandsma, Museum 1940 1945 en de Wilhelminakerk.  

 

Het nieuwe Platform Stedelijke Herdenking draagt dit in gedachten brengen van de Kristallnacht. Voorzitter Hans Berrevoets: ,,Ons thema ‘iedereen telt mee’ stelt je enerzijds voor de vraag: Hoe heeft dit alles kunnen gebeuren? Anderzijds gaat het om vandaag: Hoe voorkom je dat dit amorele gedrag opnieuw floreert?”

 

Om het thema 'Iedereen telt mee' zichtbaar te maken, eindigt de herdenkingsdag – na een programma dat om vijf uur begint -  om zes uur met een gezamenlijke broodmaaltijd in de kerk van het verzet, de Wilhelminakerk.

Berrevoets: ,,De kerk zal voor brood zorgen. Tevens wordt een ieder hartelijk uitgenodigd om vanuit de eigen cultuur iets voedzaams mee te nemen om met anderen te delen.”

 

Het idee van letterlijk samen delen in de geest van 'iedereen telt mee', is van predikant ds. Ries van der Zouwen. Hij zal in zijn eigen wijkkerk de broodmaaltijd inleiden.

 

Solidair

De herdenkingsdag begint al in de ochtend om kwart over elf, wanneer de Gedachteniskapel Titus Brandsma aan de Nolensweg 8 in de wijk Crabbehof open gaat. Na de opening om half twaalf door de voorzitter van het platform zal Pater Jos Boermans, prior van de Dordtse Karmelcommuniteit Elia een Titus Brandsma-overweging uitspreken. Een kernzin is: Een solidaire maatschappij. Ook in de Wilhelminakerk, waar het programma om vijf uur begint, zal hij de Titus Brandsma-lezing verzorgen.

 



Hartmut Topf uit Berlijn (geboren in 1934) stelt bij de eerste

brede Dordtse herdenking van de kristallnacht de vraag:

,,Hoe voorkom je dat dit amorele gedrag opnieuw floreert."

 

 

Hartmut Topf

De Nederlands sprekende inleider uit Berlijn, journalist en onderzoeker Hartmut Topf (geboren 1934), komt zowel in de Titus' gedachteniskapel als in de Wilhelminakerk aan het woord. Een wetenschappelijk team onder leiding van dr. Annegret Schüle bracht in Duitsland nauwgezet in kaart gebracht, hoe het familiebedrijf van Hartmut’s oom door de bouw van ovens in concentratiekampen kon uitgroeien tot een vernietigingswapen van nazi-Duitsland. Hartmut Topf werkte op allerlei manieren aan het onderzoek mee. Resultaten kregen in Nederland extra bekendheid dankzij de TV-geschiedenisserie van historicus Geert Mak. De vraag werd opgeworpen hoe mensen van de firma Topf haast argeloos hun duivelse taak konden vervullen alsof het een normale commerciële affaire was. 'Wat doet zo’n voorbeeld ons geweten nu?' is een vraag, die Hartmut Topf stelt. Zowel in de kapel als in de Wilhelminakerk zal er ruimte zijn om Hartmut Topf en ook prior Jos Boermans te ontmoeten.

 

Arpad Weisz

In het kader van de Dordtse Kristallnacht-herdenking zal het Museum 1940 1945 aan de Nieuwe Haven 26 gratis open zijn van 12 tot 17 uur. In het museum is een thema-expositie rond  de in de oorlog omgebrachte joodse trainer van DFC, Arpad Weisz.  In het museum is ook een plek waar herinneringen zichtbaar zijn aan het joodse leven in Dordrecht tot de jaren '40-'45. Uiteindelijk worden de namen van 221 joodse Dordtenaren in herinnering gehouden met het monument in het Stadhuis, dat is geadopteerd door leerlingen van het Johan de Wittgymnasium.

 

Vught

Jongeren werken in de Wilhelminakerk aan de herdenking van de Kristallnacht mee. Een groep van de kerk heeft begin oktober een bezoek gebracht aan concentratiekamp Vught. Hun presentatie in de kerk zal een eigentijdse vertolking zijn in allerlei vormen bij hun beleving bij toen, nu en morgen.

 

Kennen

Daarmee wordt volgens voorzitter Hans Berrevoets precies de kern geraakt, van waarom het Platform Stedelijke Herdenking is opgericht en waarom de Kristallnacht voor de eerste keer zo nadrukkelijk op de agenda van Dordrecht staat. ,,De geschiedenis geeft veel handvatten om mensen vandaag de kans te geven elkaar te leren kennen. Dat is een weg om een gemeenschap te vormen, waarbij eenheid in verscheidenheid een kracht wordt. Dan telt iedereen mee.”

 

 

Herdenking Kristallnacht houdt

Joods verleden levend

 

 

14.10.08

De eerste herdenking van de Kristallnacht in Dordrecht op 9 november 2008 is historisch van belang. Het houdt ook het Joods verleden levend en de herinnering aan 221 Dordtenaren die de tweede wereldoorlog niet overleefden alleen maar gezien hun Jood zijn.

Een historische terugblik op Dordt als multi-culturele stad.

 

De stad Dordrecht is een multi-culturele samenleving. De eerste vluchtelingen zochten al in de dertiende en veertiende eeuw een veilig onderkomen in Dordrecht. Zo zijn rond 1700 ook de eerste Joodse mensen naar de stad gekomen en Dordtenaar geworden.

 

Dasberg
Straatnamen zijn daar vaak illustratie van de internationale herkomst van de Dordtenaren van nu. Het Dasbergerf tussen Grote Markt en Schrijversstraat is een herinnering aan de Joodse tijd van Dordrecht. Dasberg was een befaamd rabbijn met een nationale bekendheid, die in 1932 werd opgevolgd door Katan. De Dasbergvertaling (die in 1970 uitkwam) van het eerste deel van de Bijbel (in de christelijke aanduiding het Oude Testament) is nog steeds vermaard. Een familielid van de Dordtse rabbijn Dasberg tekende hier uiteindelijk voor en journalist Ischa Meijer verleende daarbij hulp.,

 

,,De Verdwenen Mediene Dordrecht" is de titel van een boek van het Gemeentearchief Dordrecht over het Joods verleden. Het is uitgegeven in 1995.  Het boek geeft een beeld van drie eeuwen van Joods leven in Dordrecht. Nog steeds blijken Dordtenaren eigen dierbare herinneringen te hebben aan dit deel van de multi-culturele geschiedenis van Dordrecht.  Dat bleek direct na publicatie in de vorige kerkbode, toen werd geschreven over de inzet van Arie Boogerman om de Joodse historie bij de Grote Markt meer zichtbaar te maken. Dordtenaren wijzen ook op een gedenksteen bij het Vrieseplein. Tussen 22 mei 1965 en 14 juni 1987 was daar de synagoge van de Nederlands Isaëlitische Gemeente te vinden. De synagoge sloot, want in april 1987 bleek het einde onvermijdelijk: de gemeente telt dan minder dan tien meerjarige manspersonen, waardoor het gebed niet meer kan worden gebeden volgens de traditie.

De Joodse begraafplaats, het herdenkingsmonument aan en in het Stadhuis. de steen aan het Vrieseplein en de nieuwe herinnering dankzij Boogerman vertegenwoordigen nu nog de geschiedenis van de Joodse gemeenschap in Dordrecht.

 

Vergissing

Een historische groep heeft acht jaar geleden contact gezocht met de toenmalige wethouder Govert Veldhuijzen om bij een eventuele gemeentelijke herinrichting van de Grote Markt en omgeving het Joodse verleden langs historische lijnen herkenbaar te maken.

De synagoge nabij de Grote Markt/Varkenmarkt werd immers begin februari 1965 gesloopt, alhoewel het daarvoor als garage en kledingmagazijn werd gebracht. Waarom?

Na de oorlog verkeerde de Joodse gemeenschap in deplorabele toestand, meldt het boek ,,de Verdwenen Mediene Dordrecht". In 1947 wordt dan ook al de synagoge verkocht. Toen bleek er geen helpende hand te zijn om die historische vergissing, na alle ellendige oorlogsjaren, tegen te gaan. ,,Een belangwekkend kerkgebouw verandert van bestemming", meldt de toenmalige Nieuwe Dordtsche Courant op 27 maart 1947.

De samenkomsten verhuizen naar een lokaal van de Joodse school achter de synagoge. De gemeente sprong in 1947 niet bij. Dat mag met de wijsheid van vandaag een historische vergissing worden genoemd. In 1945 troffen Joodse Dordtenaren na terugkeer uit Nazi-Duitsland ook andere mensen in hun woning aan.

 

Saneringsdrang

Overigens gaat de overheid in 1964 voor een tweede keer in de (historische) fout. De gemeente Dordrecht saneert de binnenstad. Dat is een ander woord voor sloop en nieuwbouw en vooral de visie dat de binnenstad goed bereikbaar moet worden gemaakt.

Het boek van het Stadsarchief meldt dat op de volgende wijze: ,,Begin februari 1965 wordt de synagoge aan de Varkenmarkt gesloopt. Na de bedroevende bestemming tot garage en opslagplaats moet het gebouw - ooit centrum van joods Dordrecht - verdwijnen om plaats te maken voor een parkeer- en marktterrein. Historisch besef en aandacht voor negentiende-eeuwse bouwkunst wegen niet voldoende op tegen saneringsdrang om deze voor joodse en niet-joodse Dordtenaren pijnlijke actie te voorkomen. Weinig Dordtenaren zullen weten dat de grote kastanjeboom op de Grote Markt afkomstig is van de plaats achter de synagoge. Het verplanten maakte deel uit van de saneringsactiviteiten."

 

Dordrecht heeft al bijna achthonderd jaar stadsrechten en al die tijd een multi-culturele stad. Het Joodse verleden verdient uit meer dan historische redenen meer zichtbaarheid...

De Kristallnacht 2008 kan mede een stap zijn.

 

 

www.tomsschaakboeken.nl