Peter van den Bergh – Johan van de Griend
|
|
|
|
Een toren
op het slechte pad, bah! 1. e4 e5 2.f4 exf4 3.Lc4 d5 4.exd5 4.Lxd5! In het
Gambiettoernooi van de Wiener Schachclub in 1903 -
met een mooie internationale bezetting - werd deze zet niet minder dan 18
keer toegepast. 17 keer gaf zwart het antwoord 4. ... Dh4+. Score: winst wit
7x, zwart wint 5x, remise 5x. Alleen Swiderski
speelde 4. ... Pf6, en verloor. De witte
winst kwam goeddeels op het conto van Richard Teichmann
die al zijn vijf partijen met 4. Lxd5, Dh4+ won. En niet tegen de eerste de besten: Gunsberg, Maroczy, Marshall, Pillsbury en Schlechter die
allemaal in de top drie van de wereld gestaan hebben. Het toernooi
werd overigens gewonnen door Tschigorin (13/18). Op
de 2de en 3de plaats eindigden resp. Marshall (11½) en
Marco (11). Een van de alleroudste (uiteraard bewaard gebleven) voorbeelden is
de partij tussen Daniel Harrwitz en Williams,
Londen 1852. Op deze geweldige schaker en eigenzinnige man (1823 - 1884)
komen we t.z.t. terug. Na ca 1920
is deze variant nauwelijks nog gespeeld. In 2001 kwam ze voor in een partij
tussen Senff en van de Doel. Het is een
goede gedachte van Peter van den Bergh het loperspel anderhalve eeuw of één
eeuw na dato in het OK Drechtstreek weer van stal
te halen. Hij past wel de zet 4. e4xd5 toe i.p.v. Lxd5. 1) 4. ... Pf6 1-1) 5. De2 Ld6 6.Pc3 0-0 7.Lb3 Pc6 8.Pf3
Lg4 9.d3 Pd4 10.Df2 Lxf3 11.gxf3 Lc5 12.Dg2 Ph5 13.Dg4 Dh4+ 14.Kd1 Dxg4
15.fxg4 Pf6 1-0 (49 zetten) Harrwitz -
Williams, London 1852. 1-2) 5. Pc3 Lb4
6.Pf3 0-0 7.0-0 Lxc3 8.dxc3 c6 9.Lc4 Dxd1 10.Txd1 Pxe4 11.Lxf4 Pd7 12.Td4 ½-½ (76 zetten) Blackburne - Pillsbury, Hastings 1895. 2) 4. ...
Dh4+ 5.Kf1 g5 6.Pf3 Dh5 7.h4 Lg7 8.Pc3 h6 9.d4 c6 10.Lc4 Pe7 11.Kg1 g4 12.Ph2
Pg6 13.Le2 1-0 (42 zetten) Zukertort - Winawer, Parijs 1878. Het is een
goede gedachte van Peter van den Bergh het loperspel anderhalve eeuw of één
eeuw na dato in het OK Drechtstreek weer van stal
te halen. 4.
... Pf6 5.Pf3 Ld6 6.0-0 0-0
7.d4 c6 8.Pc3 Ook de grote
David Bronstein - wat een schaker, wat een mens,
wat een leven - zat ooit aan het bord met deze stelling. 8. ... b5 8. ... cxd5
9.Pxd5 Le6 10.Pxf6+ Dxf6 11.Lxe6 fxe6 12.Pe5 Lxe5 13.dxe5 Dxe5 14.Lxf4 Dc5+ 15.Kh1
Pc6 16.c3 Dc4 17.Le3 ½-½ Bronstein - Matanovic,
Lwow 1962. 9. Lb3 b4 10.Pe2 Pxd5 Diagram 2 Stelling na 10. … Pxd510. ... La6 De loperzet is hier al
mogelijk. 11. Lxd5 Altijd boeiend wanneer een loper
tegen een paard wordt afgeruild. Deze week werd mijn paard op d5 in een
onvervalst Marshall Gambiet eveneens geruild door de loper op b3. Is dit
juist en waarom dan? Misschien zijn er helemaal geen algemene regels voor en
moet er elke keer per stelling nagegaan worden wat wijsheid is. De achterliggende
vraag is dan aan de beurt: Wat zijn de criteria? In dit geval speelt de
paardsprong naar e3 een rol. 11. ... cxd5 12.Lxf4 La6 13.Pe5 f6 Dubieus. Later blijkt dat het
vrijgeven van e6 een verzwakking betekent. 14. Pd3 Te8 15.Pg3 Te4? Na lang
nadenken gespeeld. De zet ziet
er goed uit, schept verwarring en de kwaliteit is door de penning van paard
d3 zo teruggewonnen …. is de gedachte. Maar nee,
de toren geraakt zo op het slechte pad. Diagram 3 Stelling na 15. … Te4?
15. ... Pc6 16. Tf2 16. Pxe4! Ontnuchterend en verrassend dat het
mogelijk is. 16. … dxe4 (16. ... Lxd3?
17.Pxd6) (16. ... Lxf4
17.Pxf6+ Dxf6 18.Txf4) 1) 17.
De1! Stelling na 17. De1!17. ... exd3 (17...Lxf4 18.Dxe4 Lxd3 19.cxd3)18. De6+ Kh8 19.Lxd6 dxc2 20.Tf2 Ld3 21.Td2 Lg6 22.Lxb4.Of 2) 17. Dg4! met dezelfde variant als na 17. De1!
Zwart heeft nog een aparte mogelijkheid, n.l. 17. ... Lc8 Hierop volgt 18. Dh5 Lf8 (18. ... Lxf4
19.Pxf4 Dxd4+ 20.Tf2) 19. Pf2 Dxd4 20.Tad1. 3) 17. Pc5 Zelfs dit kan, met de aardigheid 17. ... Lxf1 18.Pb7! Dc7 19.Pxd6 Lc4
20.De1 Goede raad is duur. 16. ... Txd4? Diagram 5
Stelling na 16. … Txd4+ 16. ... Lxd3! Zwart was hier het volgende van plan. 17.Lxd6
(17. Pxe4? Lxe4) 17.
... Dxd6 18.Dxd3 Te6 (18...Th4) 19.Pf5
Met iets beter spel voor wit. Lees ook de
reacties van de spelers onderaan deze pagina. 17. Lxd6! Dxd6 of 17. ... Txd3 Het maakt niet meer uit. Wit heeft
een kwaliteit bij gunstige stelling. 18.cxd3 Dxd6 19.Pf5 Dd7 20.Df3! Met diverse dreigingen waarbij 21.
Pxg7 en 21. Dxd5+ 18. Pf5 Db6 18. ... Txd3 19.cxd3 Dd7 20.Df3 Als
hiervoor. 19. Pxd4 Dxd4 20.Pxb4! Uit! 20. ... Dxd1+ 21. Txd1 Pd7 Johan van de Griend heeft met
de zwarte stukken niet geaarzeld zijn kans op een verbetering in de slotstand
te wagen. Maar het lukte niet. Zijn
reactie laat niets te raden over, ook niet na 10
dagen: “Cruciaal is mijn kwaliteitsoffer 15. ...
Te4. Op het antwoord van Peter 16. Tf2 heb ik bijna een half uur nagedacht.
Ik verkeerde in de veronderstelling dat ik na 16 ... Ld3: 17 Ld6: 17... Dd6:
18 Pe4: met de pion moest terugnemen. Door schaakblindheid had ik echter
overzien dat ik met de loper op e4 kon nemen. Daar denk je dan een half uur
over na (bah!). Ik had misschien toch wel verloren, hoewel Fritz geen directe
winst geeft. (volkomen juist, tvb) Op deze manier verliezen is niet leuk (bah).” De toernooiwinnaar en witspeler Peter van den Bergh (7 uit 7!) zegt
hierover: “De
zwarte zet 16. ... Txd4? was geen goede. Johan trok er ruim een half uur voor
uit, omdat hij niets kon vinden waar hij tevreden mee kon zijn. Dit kwam
omdat hij overzag dat na 14. ... Lxd3 15. Pxe4 niet kon vanwege simpelweg
Lxe4 en zwart heeft twee stukken voor de toren. Ik was 15. Lxd6 Dxd6 16. Dxd3
Te6 17. Pf5 van plan en wit heeft iets beter spel dacht ik, maar in de
analyse bleek dat tegen te vallen.. In
elk geval had er dan nog een interessant vervolg kunnen komen. ” 1-0 |
|
|
