|
Schaaksport is de oudste sport in de oudste stad van Holland
|
|
|
|
door DORDRECHT - De schaaksport heeft uitstekende papieren om de oudste sport van de
oudste stad van het voormalige graafschap Holland te worden genoemd! De
geschiedenis van deze denksport, met als belangrijkste vertegenwoordigers nu
schaakclub Dordrecht en schaaksociëteit de Willige Dame, omvat al zeshonderd
jaar (!). In een voetnoot in een proefschrift
over de schaaksport in de negentiende eeuw werd Dordrecht en schaken ook
gedateerd rond veertienhonderd. De stad had een speciaal schaakhuis in de
omgeving van de Nieuwbrug tussen Wijnstraat en Voorstraat. Later is het pand
bij een brand verloren gegaan. Dat het schaken als denksport in
Dordrecht binnen kwam, was logisch. Het was rond 1400 absoluut de
belangrijkste stad in het graafschap Holland en dankzij voorrechten dominant.
Alles werd direct anders in 1572,
toen de protestantse of gereformeerde
leer de officiële eerste plaats in Dordrecht kreeg. In dat jaar nam de stad
Dordrecht het initiatief met andere Hollandse steden om te kiezen voor een
onafhankelijk land aan de zee onder leiding van Stadhouder Willem van Oranje
en dus los van het Spaanse overheerser. Pelgrims Rond 1400 was Dordrecht vanzelfsprekend
een zeer prominente centrumgemeente voor de toeristen van die tijd, de
pelgrims. Het lag strategisch tussen noord en zuid, de Noordelijke
Nederlanden en de Zuidelijke Nederlanden. Pas na de grote stadsbrand van 1457
ging Amsterdam Dordrecht voorbij als ,,nieuwe” hoofdstad. Telkens komt het verleden weer boven
tafel. Bij opgravingen in de oude stad zijn veel sporen gevonden,
bijvoorbeeld speciale munten, van mensen die in de stad op verhaal kwamen
tijdens een soms gevaarlijke pelgrimstocht. Het St. Jacobs gasthuis werd
uiteindelijk het RK-ziekenhuis van de stad. Nu is in het Zwijndrechtse
Jacobus-ziekenhuis nog plek voor pelgrims gemaakt, die een stempel komen
halen! Taal Die pelgrims speelden ook een rol in de
ontwikkeling van de taal. Door van stad-tot-stad te gaan namen zij woorden
mee. De Dordtse neerlandicus Han van Gorkom legde eens in een eigen
onderzoek de ontwikkeling van de taal vast door te kijken hoe de
schaakstukken hun definitieve naam kregen. De pelgrims brachten zo
niet alleen de taal, maar tevens de regels van het schaken in de stad. De
reis langs oude wegen over het eiland Dordrecht, bijvoorbeeld naar Santiago
in Noord-Spanje is door de Europese gemeenschap inmiddels erkend als Europees
cultureel erfgoed. De schaaksport hoort daar dus bij. Zichtbaar Na de verwoesting van het schaakhuis
werd pas in de negentiende eeuw de oudste sport van de stad weer zichtbaar.
In het toenmalige café Central aan het Scheffersplein (waar nu zo ongeveer
boekhandel Vos en v/d Leer zit) werd koffiehuisschaak gespeeld. De toenmalige
voorzitter van schaakclub Dordrecht, Jan Flach, ontdekte in de jaren tachtig
van de vorige eeuw, dat uit die koffiehuisschaakkring in 1888 zijn club werd opgericht. Hij
vermoedt dat de schakers toen het ook heel speciaal vonden om 29 februari
1888 als geboortedag op te schrijven, hoewel er tientallen jaren
schaakgeschiedenis voor zat. Schaakclub Dordrecht verdient dus voor 2013 in
elk geval met het 125-jarig bestaan een plaats in de Dordtse Historische
Kalender, die in de maak is. Hoogendoorn De Dordtse schaaksport heeft
intussen, door te kiezen voor samenwerking in een regiocommissie met
Sliedrecht en Zwijndrecht, besloten om oude schaakverhalen een plek te geven.
Zo wordt op dinsdag 29 december het Pank Hoogendoorntoernooi (1922-1999)
gehouden bij schaakclub Dordrecht. Deze club heeft Hoogendoorn ook een
blijvende plek in het collectieve geheugen gegeven als tweevoudig openkampioen
van Nederland. Net als zijn belangrijkste concurrent Henk van Donk was hij
twaalf keer kampioen van de stad. Hoogendoorn testte ook telkens de opening
van schaakvriend en vijfvoudig kampioen van Dordrecht Leo Jansen. De Leeuw Deze oud-directeur van de Lage Waard
in Papendrecht werd de grondlegger van de eigen opening ,,De Leeuw, Het
Zwarte Wapen”. Boeken daarover in het Nederlands en Engels worden wereldwijd
verkocht. De schaaksport in Dordrecht kent twee vaste verschijningsvormen:
Naast schaakclub Dordrecht is de Willige Dame als schaaksociëteit in poffertjessalon
Visser. Het pand is een monument en dat past prima bij de lange geschiedenis
van de schaaksport. Meer informatie over de komende toernooien,
schaakhistorie en clubwedstrijden ook op deze site. U vindt hier eveneens
links naar alle regionale schaakclubs. Hans Berrevoets is voorzitter van het Platform Stedelijke Herdenking waarbij tientallen historische en culturele organisaties
zijn aangesloten, bedenker van de Dordtse Historische kalender en als
schaakliefhebber lid van de schaaksociëteit
de Willige Dame |
|
|
