|
Recente aanwinsten
7 Rudolf (Rezső) Charousek Een fenomeen in de
schaakwereld -
bronnen -
toernooi(boek)
Nürnberg 1896 -
toernooi(boek)
Budapest 1896 -
biografie(boek)
slot: laatste jaren -
Partij Charousek – Pillsbury Boedapest 1896 -
Partij Charousek – Janowski Berlijn 1897 meer schaak- en ander nieuws op www.tomsschaakboeken.nl |
|||||||||||||||||||||||||
|
|
|||||||||||||||||||||||||
|
18.07.10 Het jaar 2010 heeft totdusver weer een paar mooie titels
opgeleverd, maar van bespreken is het heel lang niet gekomen. Bij
verschillende gelegenheden, als winkels en markten, in heel het land, Limburg
en Noord-Brabant uitgezonderd, heb ik titels gevonden die bij mijn
belangstelling aansluiten, zoals toernooiboeken, probleemboeken,
tijdschriften en boeken die ik rubriceer als PZ – proza - , een tweetal over
eindspelstudies, enz. enz. Ook enkele biografieën konden worden toegevoegd en één
daarvan is het uitgangspunt van deze bespreking. Bovenaan de pagina staat de
naam van een bijzondere schaker: Rudolf Charousek. De kans bestaat dat u hem
niet kent. Dat hopen we hieronder recht te zetten.
Eerst op z’n
veertiende begon hij zich serieus met het schaken bezig te houden. Met Kerst
1988 kreeg hij van zijn moeder de “Bilguer”, het befaamde Handbuch des
Schachspiels. Dit boek heeft meer dan iets anders het schaken als zijn
bestemming bepaald. Al snel na zijn
geboorte in Praag nam zijn moeder hem uit zijn joodse (?) omgeving mee naar de woonplaats van haar ouders waar
hij in een Katholieke kerk als Rudolf
gedoopt werd. Hij groeide op in Hongarije. De jonge Rudolf
bestudeerde vooral gambieten zoals het Koningsgambiet, het Evansgambiet en
het Damegambiet. Hij beschouwde zichzelf als een volgeling van Tschigorin
maar in de pers was het al gauw een
tweede Morphy. In 1893 won hij een
korte match van Makovetz, die het jaar ervoor in het grote toernooi in
Dresden tweede geworden was achter Tarrasch. Vanaf dat moment was er sprake
van het Hongaarse driespan Charousek, Makovetz en Maróczy. Maróczy en Charousek
speelden eind 1895 een match die door de eerstgenoemde overtuigend gewonnen werd. Rudolf deed hier
veel ervaring op die goed van pas kwam in het Supertoernooi te
Neurenberg een jaar later. Neurenberg juli en
augustus 1896
Zijn entree kon niet
beter zijn. In de eerste ronde
won hij een eindspel waarover Tarrasch bij de 39ste zet schreef: “Damit ist ein
Zugzwangstellung von seltener Schönheit erreicht; welche Figur auch Schwarz
zieht, immer geht mindestens ein Bauer verloren. *) Zijn grootste succes
kwam in de laatste ronde toen hij de wereldkampioen met het Koningsgambiet overrompelde.
Lasker won met 13½
uit 18 partijen voor Maróczy (12½), Pillsbury en Tarrasch (12). Janowski
(11½), Steinitz (11) enz. Charousek eindigde
als 12de van 18 deelnemers: 6W – 5R – 7V. Uitslag 1 Lasker 13½ 2 Maróczy 12½ 3/4 Pillsbury en
Tarrasch 12 5 Janowski 11½ 6 Steinitz 11 7/8 Walbrodt en
Schlechter 10½ 9/10 Tschigorin en Schiffers 9½ 11
Blackburne 9 12
Charousek 8½ En nog 6 deelnemers Boek Het toernooiboek
waarover ik beschik is een reprint als nr. 15 in de voortreffelijke serie van
The British Chess Magazine. Lang voor dat de prachtige OLMS uitgaven verschenen,
kon je op deze manier al voor een zacht prijsje kennis maken met beroemde
schaakboeken. Vooral de vele schitterende partijen met de persoonlijke commentaren
van Dr. Tarrasch maken dat het boek tot de allerbeste in de verzameling behoort.
Een barrage over
vier partijen werd gewonnen door Tschigorin. Na hen kwamen Pillsbury,
Janowski, Schlechter, Walbrodt, Winawer en Tarrasch over de streep. Charousek
won een sterke partij van Pillsbury en wist ook de derde partij van de
barrage fraai te winnen. Eindstand: 1/2 Tschigorin en Charousek 8½ 3 Pillsbury 7½ 4/5 Janowski en Schlechter 7 6/7 Walbrodt en Winawer 6½ 8 Tarrasch 6 9/10 Albin en
Maróczy 5 En nog drie
deelnemers. Boek In 1994 heeft John
Owen een diepgaand onderzoek m.b.t. toernooi afgesloten met een toernooiboek
waarvoor hij zo veel mogelijk partijen wist op te sporen. Het is een goede
zaak dat er niet alleen herdrukken van belangrijke schaakboeken verschijnen –
maar ook dat er vorsers zijn die toernooiboeken realiseren die nog nooit
verschenen zijn. En dan niet een pamflet met alleen de partijen, maar een
uitgave waaraan zorgvuldig onderzoek is voorafgegaan. Zo een is het boek Budapest 1896. Opmerkelijk is dat
ook over de volgende twee toernooien nooit een boek was verschenen maar dat
dat eerst in recente tijden is gebeurd.
Na vier ronden heeft
hij echter slechts twee remises weten te scoren. Na de achtste ronde staat
hij nog altijd 2 volle punten achter de koplopers op een gedeelde 9de en 10de
plaats. Maar dan, in de elfde ronde, begint hij aan een reeks van negen achtereenvolgende
winstpartijen op resp.: R11: Janowski, “in einem aufregenden Turmendspiel, R12: Albin, “Ein eindrückliches Muster der Technik …..”, R13: Cohn, in “einem schwungvollen Königsgambit”, R14: Schiffers, “Ein hübsches Umgruppierungsmanöver .… ” R15: Alapin, “… der Ungar … seine Angriffsziele zu
verfolgen.” R16: Winawer, “bemerkenswert leichter Gewinn für
Charousek” R17: Caro, “Charousek …. mit einer brillanten
Endspielleistung …. und nimmt zum ersten Mal … die Führung neben Blackburne.” R18: Zinkl, “Der … Hexenmeister überrascht…mit 32. … bxa!... .” Met een ware zegetocht klom Rudolf – niet zonder enig geluk -
naar de toernooiwinst. Hij behoorde nu tot de absolute wereldtop. Eindstand: 1. Charousek 14½ uit 19
partijen 2. Walbrodt 14 3. Blackburne 13 4. Janowski 12½ 5. Burn 12 Enz. Boek Het manuscript van het toernooiboek in door Warren Goldman in
het Engels geschreven. De uitgave van RAU uit 1966 is daar een vertaling van. Deze weerslag van de zoektocht naar bijzonderheden over dit
toernooi, zijn deelnemers en de gespeelde partijen, is een prachtig boek
geworden. Eenvoudig van uitvoerig maar rijk aan inhoud. Onder elke partij is
een boeiend commentaar, soms met diagram, toegevoegd.
De biografie vertelt dat zeven van de deelnemers halsoverkop met
de trein uit Wenen kwamen. Het toernooi daar eindigde 30 juli en 1 augustus
werd de eerste ronde in Keulen gespeeld. Rudolf begon goed met 2½ uit 3, won verder in het toernooi een
interessante partij van Janowski en slaagde er in door winst in de laatste
ronde de gedeelde tweede plaats te bereiken. Een voortreffelijk resultaat. Boek Aan dit boek zit een bijzondere geschiedenis vast. Van zo goed
als alle toernooien gehouden ter gelegenheid van een “Kongreß des Deutschen Schachbundes” is een
boek verschenen, behalve van het 11de. Olms krijgt de eer de oude
Kongressboeken in fraaie uitgaven te hebben herdrukt. Maar zoals gezegd, van
de 11de bestond er geen. De Tsjech Vlastimil Fiala heeft de taak
op zich genomen in deze leemte te voorzien. Ook hier een uitvoerig onderzoek
naar bijzonderheden en vooral naar de partijen. Hij beschrijft gedetailleerd
hoe het mogelijk is dat deze partijen, als geheel, niet meer beschikbaar
zijn. Hij moest van de grond af aan beginnen en heeft uit tijdschriften en
kranten van over de hele wereld een groot aantal kunnen achterhalen. Van de
120 partijen die in dit toernooi zijn gespeeld zijn er 54 geheel of als
fragment in het boek opgenomen. De andere zijn niet boven water gekomen. Het boek is fraai verzorgd en de lay-out
is met aandacht uitgevoerd naar het bekende CAISSA ontwerp. Het boek beschikt over een schat aan gegevens. De
eerste helft van het boek bevat het toernooi, de andere is gevuld met een
serie fraaie fotoportretten ter aanvulling van uitstekend gedocumenteerde
persoonsbeschrijvingen. Hier mogen we met recht van een aanwinst spreken. Uitslag 1 Burn 11½ 2/4 W. Cohn, Charousek en Tschigorin 10½ 5 Steinitz 9½ 6/7 Schlechter en Showalter 9 Enz. totaal 16 deelnemers. Biografie (slot): Laatste jaren Tijdens het toernooi in Keulen werd een reisje op de Rijn
georganiseerd. Bij die gelegenheid won Charousek twee fraaie partijen, een
van Schallop en een van Schlechter. Dit waren de laatste belangrijke partijen
van Rudolf Charousek. Zijn gezondheid ging achteruit. Dankzij de aandacht en
zorg van vooral zijn moeder kon hij voor een kuur naar Merano. Op 18 april
1899 betrok hij een appartement bij een kliniek in Hongarije. Precies een
jaar later overleed hij, 26 jaar oud. Veel bijzonderheden over het leven van Charousek zijn ontleend
aan de biografie van Charuchin. Het is jammer dat het boek wat onzorgvuldig
is uitgevoerd. Zo is er wat misgegaan met de nummering van de hoofdstukken en
is het papier slordig gesneden. Niettemin ben ik zeer ingenomen met dit boek;
het heeft me veel geleerd over een fenomeen in de schaakwereld. *) Waar hebben wij nog kort geleden bijna hetzelfde gezien? In de partij Evert Bos – Theo Dekker OKD 2010
analysediagram 4. |
|||||||||||||||||||||||||
|
|||||||||||||||||||||||||
|
Dezelfde titel en vrijwel hetzelfde motief. Charousek
krijgt in de partijen met twee
topgrootmeesters te maken met een toreneindspel waarin hij op dezelfde wijze te
werk gaat. Boeiend. Klik op de titels Koningsweg 1 en 2 om de partijen te
zien. |
|||||||||||||||||||||||||
|
Boedapest 1896 Zwart: Pillsbury
Wit: Charousek Stelling na 37. Ta1 |
Berlijn 1897 Zwart: Janowski
Wit: Charousek Stelling na 44.
Ke3-d2 |
||||||||||||||||||||||||
|
18.07.10 Tom van Bokhoven |
|||||||||||||||||||||||||
|
|
|||||||||||||||||||||||||
