|
Zelfspotlight
Wat je zegt dat ben je zelf.
Als je als kind op het schoolplein een opmerking kreeg die je niet beviel,
riep je dat tegen je plaaggeest. Je maakte er nog het zacht spottende gebaar
bij van īsliep uit, sliep uitī, waarbij je de wijsvingers over elkaar liet
strijken. Volwassenen hebben deze kinderlijke verdedigingsreflex vertaald in
spreekwoorden: de pot verwijt de ketel dat hij zwart ziet, en iets met een
splinter en een balk.
Deze week keek ik naar de woordenwisseling die ontaardde in een ruzie tussen
Pieter Storms en Jort Kelder in De
wereld draait door. Wat je zegt dat ben je zelf, flitste door mijn hoofd.
Als volwassenen vertalen we spreekwoorden ook in psychologische terminologie.
Hier is volgens mij sprake van projectie. Ik citeer Wikipedia: van projectie kan
sprake zijn wanneer men eigenschappen of emoties van zichzelf tracht te
ontkennen, verbergen of verdringen door deze toe te schrijven aan iets of
iemand anders. Het moge duidelijk zijn, dat wat mij vooral boeit is; dat een
ex-journalist (Storms) - die zich profileert als een groot voorstander van
feitelijke journalistiek en vindt dat de journalistiek tot amusement
verloedert - door zijn opstelling dāt doet, wat hij zegt te bestrijden. Enig
gebrek aan zelfreflectie over zijn eigen journalistieke stijl lijkt te
ontbreken, bovendien ontbreekt in deze spotlights elke zelfspot. Voor wie het heeft gemist, You tube
heeft het geplaatst bij de rubriek, jawel, amusement. http://www.youtube.com/watch?v=Ia25G39gnf4
Ook hier geldt dat van de
pot en de ketel. Journalist K(o?)lder begon zijn betoog met een niet erg
subtiele verwijzing naar Stormsī toekomstige
ex. Hier zaten twee mannen die eropuit waren elkaar af te troeven, waarbij
van tevoren duidelijk werd dat dit geen winnaar op zou leveren. Zij speelden
het spel met verve in de wetenschap dat zij een spel speelden. Eric Berne, de
grondlegger van Transactionele analyse (TA), geeft in zijn boekje Games people play, vertaald als Mens erger je niet, mooie benamingen
van dit soort psychologische spelen: In een hoek gedrukt, Nu heb ik je,
ellendeling; Vecht het samen maar uit. Het was een verbale botsing die
bruikbaar studiemateriaal oplevert met hier als mogelijke speltitels: Het
gaat hier niet waar het over gaat of Ik zal je krijgen. Er werd in ieder
geval vol op de man gespeeld. Een mooier voorbeeld over het onderscheid
tussen inhoud en proces kun je niet krijgen.
Momenteel herlees ik Transactionele
analyse. Het Handboek van Ian Stewart & Vann Joines. Het verbale
geweld wat deze heren produceerden past helemaal bij de TA-principes:
transacties met bijbedoelingen, miskenning, psychologische spelen,
verschillende egotoestanden, het racketsysteem, de dramadriehoek met als
redding in dit geval
de aankondiging dat overgeschakeld werd naar een
voetbalwedstrijd. Kortom: crisis of geen crisis. Geef het volk brood en
spelen en het komt allemaal goed.
Bert
den Boer
|
